Daw natandog ang garbo sa kasamtangang hepe sa Dipolog Police Office sa gipahigayong press conference human gihulagway sa usa ka sakop sa media nga daw walwal siyang pagka hepe sa polis ug nakadakop lang ug gisuspetsahang financier sa suwertres kay gidukol iyang ulo sa mayor. Si Police Senior Inspector Isidro Sasuman sa gipahigayong press conference uban ni Mayor Evelyn Uy ug Bishop Jose Manguiran mitataw nga moluwat na lang siya sa katungdanan sa pagka pulis sa Dipolog kon ugaling maghuwat pa siya nga dokdokon iyang ulo sa mayor ayha molihok ug makapakita ug resulta sa kampanya.

Kini maoy nahimong reaksiyon ni P/SI Sasuman sa pangutana sa usa ka meyembro sa media nga naghulagway kaniya nga miatraka lamang sa pagronda sa usa ka gisuspetsahang financier sa suwertres nga si Ricky Olvis tungod sa pagmando ug pagpugos ni Mayor Evelyn Uy nga manakop gayud. Si Mayor Uy sa iyang tubag mitataw nga ang gihimong pagpangronda sa Dipolog Police kang Olvis ilaha nga lihuk sa mga pulis kay siya igo ra nga mihatag sa gusto niyang padulngan sa kampanya sa kapulisan ug sa iyang panglantaw.

Matud pa sa mayora ang nahitabong pagpangronda iyaha ra kadto nga trabaho sa mga sakop sa Dipolog Police ug dili siya maoy nagdiktar nga ipadakop si Olvis. Ang reporter miinsister nga sa ilang nahibaw-an gipuwersa ug gidokdok ni Mayor Uy si Sasuman para malutos ang illegal gambling sa dakbayan sa Dipolog. Ang nasangpit nga punto gibalik-balik sa pagpanghimakak ni Mayor Uy nga wala gayud niya diktari ug pugsa si Sasuman sa nahitabong pagronda sa panimalay ni Olvis.

Sa iyang kabahin ang OIC Chief of Police sa Dipolog mitataw nga kon mahitabo man ugaling nga maghuwat pa siya nga duklon sa mayor ayha molihok kay walwal moresign na lang siya pagka pulis sa Dipolog. Sa samang bahin hingpit usab nga gisalikway ni Sasuman ang report nga aduna gamay nga booklet nakuha sa gihimong pagronda diin nakabutang pila ang gidawat nga soborno sa hepe sa kapolisan, barangay kapitan ug uban pang mga personalidad. Matud pa ni Sasuman kon tinood pa andam niya kining ipresentar sa media para makita sa mga tigbalita.

Kabahin sa pangutana ngano nga si Olvis ra ang ilang gironda atubangan sa mga report nga aduna pay ubang mga financier sa illlegal nga suwertres, ang kasamtangang hepe sa Dipolog Police mipahayg nga natunong lang nga si Ricky maoy nauna ug kasikop nila. Gitataw usab ni Sasuman nga samtang anaa pay mga adlaw nga nahibilin sa iyang pagpanirbisyo pagka pulis padayon gayud niyang buhaton iyang trabaho ug wala makapabalaka kaniya ang nagkaduol niyang pagretiro sa sirbisyo.

Sa samang bahin hingpit usab nga gisalikway ni Police Senior Inspector Sasuman ang mga espekulasyon nga adunay misuway sa pag-intirbinir sa ilang pagronda kang Olvis niadtong gabii sa Huwebes, Oktobre 11, 2007 diin gihanganlan pa sa reporter ang pangalan ni PNP Provincial Director P/SSupt. Mario Yanga kon wala ba kini motawag. Matud pa ni Sasuman ang provincial police director sa Zanorte wala mahibawo sa ilang gilusad nga operasyon. (The New Nandau, Vol. XVII No.15)

Credits: The New Nandau is a member of the Publishers Association of the Philippines (PAPI). Editorial office is located at 076 Quezon Avenue, Dipolog City with Tel. No. (065) 212-3794; Cell No. +639205201041. Email: freedom_nandau @yahoo.com

Nahulog sa mga kamot sa  kapolisan ning dakbayan sa Dipolog sa pagpangulo ni Police Senior Inspector Isidro Sasuman, OIC Chief of Police ang gitumbok nga usa sa dakung illegal swertres financier dinhi sa Dipolog ug Zamboanga del Norte. Giila ang suspetsado nga si Ricky O. Olvis 44 anyos anyos, minyo ug residente sa Barangay Turno ning dakbayan sa Dipolog. Ang pagronda sa panimay ni Olvis nahitabu kini pasado alas 9 ang takna sa gabii niadtong Huwebes Oktubre 11, 2007 sa bisa sa Search Warrant nga gi-issue sa Regional Trial Court Branch 10 penetsahan sa samang adlaw tungod sa kalapasan sa Presidential Decree 1602 as amamended by RA 9287.

Kauban ni Olvis  nadakpan dakpan sa akto sa raiding team sa kapolisan ang mokabat sa dili mominus 26 ka mga illegal number game tally sheets checker/controller uban sa 4-5 ka mga minorde edad nga diha sa akto naghimo sa ilang illegal nga kalihukan. Nasuta ang mga hingtungdan nagumikan pa ug residente sa nagkalain-laing barangay ug mga lungsod dinhi sa Zamboanga del Norte timaan sa kalapad sa maong illegal nga operasyon sa maong illegal nga sugal ni Olvis. Dugang nasayran, daghanang mga illegal swertres paraphernalias ang nakuha sa kapolisan gikan sa posisyon sa mga suspetsado ug sa mga dapit diin nila gihimo ang mao nilang illegal nga operasyon.

Nagkada-iyang salapi gikan sa papel ngadto sa sinsilyo ang nakuha usab isip mga bet money ug uban pa sama sa printing machine, calculators, sinakong tally sheets, blanko ug may nakaprinta nang mga illegal swertres tips, 8 ka nagkalain-laing model sa Nokia Cellular Phones, bank account pass book ni Olvis ug sa iyang asawa, notebook nga nagtangag sa listahan sa remmitance gikan sa mga coordinators ug sa daily cash flow niini.

Nakuha usab sa kapolisan sa pagronda didto sulod mismo sa panimay ni Olivs ang usa ka kalibre 45 nga pistola nga adunay magazine nga kargada sa 7 ka buhing bala ingon man sa usa ka Smith and Wesson Caliber 9MM nga adunay usa ka magazine ug kargado usab sa 11 ka buhing bala. Gawas sa maong mga armas ug kagamitan sa illegal swertres operation nakuha usab sa kapolisan ang 14 ka mga motorsiklo sa nagkadaiyang modelo ug klase nga gituhu-ang maoy gigamit sa ilang collection sa mga pusta ug uban pang mga illegal gambling paraphernalias. Dugang nasayran atol sa pagronda sa kapolisan nagkatibulaag ang ubang mga tawo sulod mismo sa panimay ni Olvis ug bisan didto sa iyang garahe sa sakyanan ug kusina diin didto gipahigayun ang ilang pagtally ug pagcontrol sa maong illegal nga sugal.

Ngani ang rading team mihimo pa kini sa 3 ka pagsalba sanglit ang ubang mga suspetsado nga nasakpan sa akto didto sulod sa panimalay sa financier ang pugsanon kining mituklod sa pipila ka miembro sa kapolisan nga mironda kanila hinungdan nga usa sa raiding team ang naka-angkon  sa samad tungod sa tinukloray nga nahitabu. Sa pagkakaron ang mga suspsetsado ang gitanggong na sa buhatan sa kapolisan nagpaabot sa kasong ipasaka batok kanila. Susmala pa ang tag 20 mil pesos matag usa ang gitumbok nga piyansa alang sa ilang temporaryong kagawasa. Ang tanang mga gambling parapheranalias, mga motor, armas nga nakuha atol sa maong pagronda ang gipangdeposito na karon sa buhatan sa kapolisan ning dakbayan selbing ebidensiya sa maong kalapasan balaod sa mga suspetsado. (Mindanao Star, Vol.III No.37)

Daw natandog kagahapon ang garbo sa kasamtangang hepe sa Dipolog Police Office sa gipahigayong press conference human gihulagway sa usa ka sakup sa media nga daw walwal siyang pagka hepe sa pulis ug nakadakup lang ug gisuspetsuhang financier sa suwertres kay gidukol iyang ulo sa mayor. Si Police Senior Inspector Isidro Sasuman sa gipahigayong press conference kagahapon sa hapon uban ni Mayor Evelyn Uy ug Bishop Jose Manguiran, mitataw nga moluwat na lang siya sa katungdanan sa pagka pulis  sa Dipolog kon ugaling maghuwat pa siya nga dukdukon iyang ulo sa mayor ayha molihok ug makapakita ug resulta sa kampanya.

Kini maoy nahimong reaksiyon ni Police Senior Inspector Sasuman sa pangutana sa usa ka meyembro sa media nga naghulagway kaniya nga miatraka lamang sa pagronda sa usa ka gisuspetsuhang financier sa suwertres nga si Ricky Olvis tungod sa pagmandu ug pagpugos ni Mayor Evelyn Uy nga manakop gayud. Si Mayor Uy sa iyang tubag mitataw nga ang gihimong pagpangronda sa Dipolog Police kang Olvis ilaha nga lihuk sa mga pulis kay siya igo ra nga mihatag sa gusto niyang padulngan sa kampanya sa kapulisan ug sa iyang panglantaw.

Matud pa sa mayora ang nahitabong pagpangronda iyaha ra kadto nga trabaho sa mga sakup sa Dipolog Police ug dili siya maoy nagdiktar nga ipadakop si Olvis. Ang reporter miinsistir nga sa ilang nahibaw-an gipuwersa ug gidukduk ni Mayor Uy si Sasuman para molutos sa illegal gambling sa dakbayan sa Dipolog. Ang nasangpit nga punto gibalik-balik sa pagpanghimakak ni Mayor Uy nga wala gayud niya diktari ug pugsa si Sasuman sa nahitabong pagronda ang Olvis.

Sa iyang kabahin ang OIC Chief of Police sa Dipolog mitataw nga kon mahitabo man ugaling nga maghuwat pa siya nga duklon sa mayor ayha molihok tungod kay walway moresign na lang siya pagka pulis sa Dipolog. Sa samang bahin hingpit usab nga gisalikway ni Police Senior Inspector Sasuman ang report nga aduna gamay nga booklet nakuha sa gihimong pagronda diin nakabutang pila ang gidawat nga soborno sa hepe sa kapulisan, barangay kapitan ug uban pang mga personalidad.

Matud pa ni Sasuman kon tinood pa andam niya kining ipresentar sa media para makita sa mga tigbalita. Kabahin sa pangutana ngano nga si Olvis ra ang ilang gironda atubangan sa mga report nga aduna pay ubang mga financier sa illegal nga suwertres, ang kasamtangang hepe sa Dipolog Police mipahayag nga natunong lang nga si Ricky maoy nauna ug kasikop nila. Gitataw usab ni Sasuman nga samtang anaa pay mga adlaw nga nahibilin sa iyang pagpanirbisyo pagka pulis padayon gayud niyang buhaton iyang trabaho ug wala makapabalaka kaniya ang nagka duol niyang pagretiro sa sirbisyo.

Sa samang bahin hingpit usab nga gisalikway ni Police Senior Inspector Sasuman ang mga espekulasyon nga adunay misuway sa pag-intirbinir sa ilang pagronda kang Olvis niadtong gabii sa Huwebes, Oktobre 11, 2007 diin gihanglan pa sa reporter ang pangalan ni Police Senior Superintendent Mario Yanga kon wala ba kini motawag. Matud pa ni Sasuman ang provincial police director sa ZaNorte wala mahibawo sa ilang gilusad nga operasyon. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Dili na manghilabot ang mga Uy sa politika sa probinsiya kay moconcentrate na lang sila sa dakbayan sa Dipolog. Kini ang gibutyag ni Congressman Cesar Jalosjos, sa 3rd district sa Zamboanga del Norte dungan sa pagkonpirmar nga nakigkita sa iyang maguwang nga si kanhi Congressman Romeo “Nonong” Jalosjos si Mayor Evelyn Uy ning dakbayan sa Dipolog kay nangayo ug karyo. Matud pa ni Congressman Jalosjos, ang pagbisita ni Mayor Uy sa Dipolog kang Nonong nahitabo mga tulo na ka semana ang nakalabay.

Sa maong panagtagbo ang mayora sa Dipolog, mipasalig nga dili na sila manghilabot sa politika sa probinsiya kay mo-concentrate sila sa dakbayan sa Dipolog. Matud pa ni Congressman Jalosjos, sa maong panagtagbo gipahibawo usab sa mayora nga maoy molansar ug balik pagka mayor sa Dipolog si kanhi Mayor Roberto Yu Uy. Ang nasangpit nga panagtagbo matud pa sa kongresista sa tersero distrito pagasundan pa unya sa dugang mga panagsabot-sabot tali sa mga haligi sa Alliance of Parties for Progress.

Apan duda si Governor Rolando Yebes sa kasinsiro sa gisulti ni Mayor Uy kon motuman ba kini sa ilang gikasabutan. Matud pa ni Congressman Jalosjos daw nakatilaw ug tagam si Governor Yebes sa managtiayong Uy kay sa nakalabay nga eleksiyon sa Mayo 14, 2007 kalit lang mibalitok ang duruha nga mipasilong sa Alliance of Parties for Progress ug maoy nahimo nilang kaatbang sa piniliay. Sumala pa walay kompeyansa ang gobernador sa istorya ni Belen kay may dakung puruhan nga mobalitok lang gihapon kini ug mahimo nilang kaatbang sa sunod eleksiyon.

Sa samang bahin gipahibawo ni Congressman Jalosjos nga karong Oktobre 14, 2007 manumpa sa ilang pagpasilong sa Alliance of Parties for Progress sila si Mayor Angel Carloto sa Gutalac ug Mayor Jaime Lim sa lungsod sa Liloy. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

BISAN sa nasinating pag-ulan sa lungsod sa Siocon wala kini makahatag ug babag sa gihimong ground breaking sa tukoron nga 15 milyones pesos nga kantidad sa hospital nga iyaa sa kagamhanang local sa Siocon. Ang maong ground breaking gipangunahan mismo ni Mayor Perliza Soriano uban ni Governor Rolando Yebes nga sinaksihan sa mga katawhan ug mga opisyales sa maong lungsod. Human niini, gisunod gilayon ang pag-inagurar sa maanindot nga Batasang Pambayan o Legislative Building sa maong lungsod. Nangunay sa pagputol sa ribbon mao si Mayor Perlisa Soriano, Vice Mayor Cesar Soriano ug Vice Governor Francis Olvis uban sa mga miyembro sa Sangguniang Panlalawigan nga sila si Board Member Joseph Brendo Ajero, Anecito Darunday, Felixberto Bulando, Board Member Edding, Cedric Adriatico ug sa duha ka mga ex officio member nga sila si Sk Federation President Chan ug ABC federation president Arasam Ismael.

Sa gihimong programa sulod sa maong bag-ong Batasang Pambayan gipaabot ang dakong pagsaludo ni Governor Yebes ngadto sa mga kadagkuan sa Siocon diha na sa pagpabarog sa ilang kaugalingong hospital ug ang ilang Legislative Building. Dili siya makatuo nga mahitabo ang maong mga kalambuan karon sa lungsod. Human gi-ataki ang Siocon sa mga bandidong grupo kaniadto dali ang pagbakod niini pinaagi sa administrasyon ni kanhi Mayor ug maoy kasamtangang Bise mayor Cesar Soriano, ug karon pinaagi na usab sa iyang kapikas nga si Perliza Soriano laing proyekto na usab ang gipabarog karon sa maong lungsod. Gipasumbingay sa gobernador nga duha ka kilat o liti ang mi-igo karon sa Siocon. Iyang gipasabot nga sa dihang milansar pa siya pagka-gobernador sa probinsiya alang sa iyang unang termino ang lungsod sa Siocon ang ulahi kini sa kalambuan, apan karon kini ang ikapasigarbo na sa tibook sa probinsiya tungod sa paspas nga paglambo niini.

Gihatagan ug gibug-aton ni Governor Yebes nga angayan nga himoon nga usa ka siyudad ang Siocon. Ang pagtukod karon sa ilang kaugalingong hospital timaan usab kini sa pagpangandam kung mahinayon ang pagbulag sa tersiro distrito nga mamahimong laing probinsiya. Iyang giklaro nga bisan adunay naka-ong-ong nga lakang pagsiak sa tersiro distrito wala gihapon siya magmakuli sa pagtabang alang sa kalambuan sa maong distrito. Gipasalig sa gobernador nga sa panahon nga mo-operate na ang hospital sa Siocon andam siyang mopadala ug mga doctors gikan sa probinsiya ug pagpagamit sa mga kahimanan alang sa maong tambalanan ug uban pa nga mamahimong matabang sa probinsiya. Sa karon ang gobernador ang inisyal nga mihatag ug usa ka milyon ka pesos alang sa hospital sa siocon.

Sa kabahin usab ni Vice Governor Francis Olvis nga sa gihatag nila nga tabang pinansiyal alang sa papabarog sa maong Batasang Pambayan sa Siocon kini maoy pinakadako nga pahat sa tanang mga lungsod. Gidamgo sa Sangguniang Panlalawigan nga makabaton ug bag-ong legislative building ang tanang mga lungsod sa probinsiya.  Gitunol usab nila board member ajero ug darunday ang sound system ug mga plastic chairs ngadto sa pipila ka mga barangay sa lungsod sa Siocon. Una nang giklaro ni Vice Mayor Soriano nga dili mangutang ang lungsod alang sa pagpabarog sa secondary level hospital. Ang maong pundo ang magagikan nila ni Governor Yebes, Congressman Cesar Jalosjos nga mihatag ug 10 milyon pesos, vice president Noli De Castro ug Senador Loren Legarda. Ang maong hospital sa Siocon ang pagatawgon kini ug Constantino Soriano Sr. Memorial Hospital pahinungod sa amahan ni Vice mayor Cesar Soriano. Si Congressman Jalosjos ang wala makatambong sa maong ground breaking tungod kay atua kini sa kaulohang Manila. Ang hospital sa Siocon kini maoy pinaka-una dinhi sa Zamboanga del Norte nga gidumala mismo sa lungsod. (Mindanao Star, Vol.III No.37)

Iya-iya na karon ug gamit sa impluwensiya kinsa kanila ang pinakagahi didto sa Manila kabahin na sa isyu sa Maclang controversy diin gusto sa kagamhanang lokal sa Dipolog ibalik si PSI Reynaldo Maclang pagka hepe sa kapolisan nga gisupakan usab sa mga katawhan ug sa mga promininting tawo dinhi sa Dipolog nga wala makaangay sa pamaagi sa pag-implementar sa balaod. Nasayran nga mismo ang Diocese of Dipolog pinangunahan ni Mngsr. Jose Manguiran miperma sa gipakatap nga petisyon nanawag pa gayud personal ngadto kang Executive Secretary Eduardo Ermita kay maoy gusto niini nga ibalik sa pagka hepe sa Dipolog Police Station ang narelibo nga si Maclang.

Kini mismo ang gibutyag sa pinakaduol nga pamilya sa executive secretary ni PGMA diin ang asawa taga Dipolog ug Zamboanga del Norte. Matud pa nga ang obispo mismo ang nagpalaban sa Malacañang pinaagi sa pagtawag kang Ermita nga pabalikon ang kontrobersiyal nga hepe. Sa exclusive interview sa mga membro sa Zamboanga del Norte United Correspodents (ZNUC) giangkon ni Bishop Manguiran nga miperma siya sa petition nga iyang nadawat nga gidala gikan ni Jojo Leyson. Gipasabot ni Manguiran nga ang iyang pagperma sa maong petition tungod sa maayong performance nga iyang nakita. Apan wala magpasabot nga iyang gikonsinti ang dili maayong binuhatan sa hepe sa kapolisan ngadto sa mga yanong Dipolognon sama sa pagkulata kang kanhi Konsehal Joseph Herera. Aminado ang obispo nga wala gayud siya masayod sa kinatibuk-ang hitabo kon ngano nga gi-relieve si Maclang.

Sa pangutana kon dili ba makapatay-og sa simbahang katoliko ang paghatag kaniya ug pabor kang Maclang bisan sa iyang pagdagmal sa mga yanong katawhan, alang kang Manguiran wala niya labani si Maclang ug wala usab niya gikonsinti sa iyang maot nga binuhatan. “Ang akong pagperma sa petisyon nagabasi lamang sa akong nakita diha sa maayong performance sa hepe sama sa pagpaminus sa tulis ug kawat.” Gipanghimakak sa obispo nga siya gi-impluwensahan ni Mayor Evelyn Uy ilabi na nga nagpakita kini sa iyang pagka relihiyoso nga opisyal subay sa pagtuo sa kadaghanan nga gigamit lamang ang obispo sa grupo sa mayor aron matuman ang panawagan nga ibalik dinhi sa Dipolog si Maclang.

Sa nasayran nga ang city hall naningkamot nga mapabalik sa iyang puwesto si PSI Maclang gamit ang ilang impluwensiya pinaagi sa pagpaperma sa petisyon sa mga barangay opisyales, mga negosyante nga ilang supporter sa politika ug uban pang grupo diin ang maong papel ilang gipadala sa Kampo Krame ug sa Malakanyang. Duda ang mga katawhan nga dunay nagpahipi nga agenda ang Uy administration atubangan sa ilang mga paningkamot nga magbutang ug hepe sa kapolisan nga dili taga Dipolog ug Zamboanga del Norte. (The New Nandau, Vol. XVII No.15)

Mokabat sa 1,196 ka mga proyekto ang hingpit nang natapos ug napatuman na ni Gov. Lando Yebes samtang 185 niini ang padayon pang gitrabaho sulod sa lalawigan sa Zamboanga del Norte sukad sa iyang paglingkod isip Gobernador. Ang buhatan sa Provincial Engineering sa pagpangulo ni OIC Provincial Engineer Ramon Otchotorena nagbutyag nga sukad mi-alagad ang gobernador tulin kining mipatuman sa mga nagkadaiyang proyektong pang-iprastrakrura nga nagsumikad sa mga gikinahanglan sa mga katawhan sa matag barangay ning probinsiya.

Ang maong mga proyekto nagkantidad ug kapin sa usa ka bilyon ka pesos, 401.3 milyones pesos niini ang hingpit nang natapos samtang 639.2 milyones pesos niini ang nagapadayon pang gitrabaho. Kini naglakip na usab sa tag tunga sa milyon ka pesos nga balor sa mga proyekto sa matag barangay sa tibook probinsiya nga gipatuman sa gobernador.Bisan sa kadaku sa kantidad ug kadaghan sa moang mga proyekto apan nagpabiling himsog ang panudlanan sa atong lalawigan tungod kay si Gov. Yebes mipatuman sa maong proyekto nga wala magsalig sa kaugalingong pundo sa rpobinsiya.

Pagpamatood niini ang Zanorte maoy ikaduha nga adunay pinakadako nga deposito sa bangko sigun sa report sa Commission on Audit kon COA. Ang kagugi nga gihimo sa gobernador katimbang ang mga hingtungdang buhatan ug opisyal sa probinsiya sa kanunay nagsumikad sa iyang baruganan ug prinsipyo sa paggobyerno nga “UNA SA TANAN ANG KATAWHAN”, pagpatuman sa mga nagkadaiyang proyekto ug panginabuhi-an diha sa mga kabarangayan. Ang paningkamot sa gobernador mao usab ang gibasihan sa Civil Service Commission aron hatagan si Gov. Yebes sa pinaka-prestihiyosong pasidungog nga mao ang LINGKOD BAYAN AWARD nga naangkon niya bag-ohay pa lamang. (Mindanao Star, Vol.III No.37)              

Napuno karon sa bagolbol gikan sa mga ginikanan sa mga estudyante nga misalmot sa drum corps competition sa Dahonog sa Dipolog sa nakalabay nga semana. Unang napunting sa ilang reklamo kay silang mga ginikanan gidid-an nga makasulod sa Dipolog Boulevard aron sa pagsaksi sa ilang mga anak nga apil sa drum corps sa tagsa-tagsa ka eskwelahan nga misalmot niini. Sa ilang nakita ang uban gipasulod kay naghupot ug mga tickets nga ilang gikatingad-an kon gipapultahan ba diay ang nasangpit nga kalihukan.

Alang kanila dili maki-angayon ang gibuhat sa city government sa Dipolog nga silang mga ginikanan gihikawan nga makasaksi sa pagperform sa ilang mga anak ilabi na nga nakagastu sila ug daku sa pagpalit sa costume sa ilang anak aron lang moduyog sa kalihukan sa siyudad. Para kanila walay pakonsuelo nga gibuhat ang siyudad bisan na lang sa maong higayon nga sila malipay magsud-ong sa ilang mga anak bisan ug sila nakagastu ug daku ug wala makadaug sa competition.

Sumala pa mosulod unta sila sa boulevard apan dagkung mga guardiya ni Mayor Evelyn Uy maoy mibabag kanila sa agi-anan. Ang ika duha nga punto nga wala nila mahiuyuni sa gipakitang batasan ni Mayor Belen Uy mao ang pagbaliwala niya sa hangyo sa mga katawhan nga bisan mubo lang nga mensahe mopabati kini bisan na lang ug pagpasalamat ngadto sa mga ginikanan nga sila miduyog sa kalihukan sa siyudad.

Sa nasayran gisangpit na sa emcee ang mayora ug gihangyo nga mohatag ug mensahe nga nakita usab nga maoy gusto sa mga misaksi sa Dahonog sa Dipolog apan giisnab kini sa mayor kay mikanaug ug milakaw man hinoon sa dakung kakugang sa mga katawhan. Wala sila magdahum nga ingon niadto nga taras ang ipakita sa mayora atubangan sa publiko diin milutaw ang matuod niining batasan. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Gikatakdang buksan karon ug balik ang Sibutad Gold Project sa Philex Mining Corporation human gibaligya niini ang 40% sa ilang sosyo sa ilang mining operations sa Sibutad, Zamboanga del Norte ngadto sa usa ka North American mining company. Ang Philex mipahibawo nga ang ilang sangay nga nakabasi sa Canada ang Philex Gold Incorporated ang mitimaan sa usa ka kasabutan tali na sa PDEP, Inc. usa ka subsidiary sa McMoran Copper and Gold Inc.

Sigun sa report ilawom sa maong kasabutan ang PDEP mopagawas ug $2 milyones dolyares sa mosunod nga tulo ka tuig alang sa pagpahigayon sa ilang exploration sa 6,954 ka hektaryang luna nga giangkon sa Philex. Sa ikalima ka tuig ang bag-ong kompaniya ang PDEP adunay kapilian kon modugang pa kini ug gastu nga balig $2 milyones dolyares para mabatunan niini ang dugang 20% nga sosyo sa maong proyekto sa Sibutad. Gihulagway nga ang Sibutad property sa Philex nahimutang sa gitawag nila nga highly mineralized region nga anaa ang copper, gold, silver, lead, zinc ug chromite.

Ang PDP 40 porciento sa sosyo niini gipanag-iyahan sa Freeport McMoran nga nalambigit sa mining exploration sa Pilipinas sukad pa sa tuig 1997. Sa sayu pa ang Sangguniang Panlungsod sa dakbayan sa Dapitan ug Sangguniang Bayan sa lungsod sa Rizal mipanday ug managkaluhang resolusyon nga hugtanong nagpadayag sa ilang pagsupak sa application sa Philex alang sa mining exploration nga maglangkub na gikan sa lungsod sa Rizal hangtud sa siyudad sa Dapitan. Sa iyang kabahin si Congresswoman Cely Jalosjos-Carreon mitataw nga dili gayud siya mosugot sa maong mining exploration. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Dili gayud tanan ang makasulod ug trabaho sa kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte nga mga supporters ug lumalaban sa gobernador sa nakalabay nga eleksiyon. Si Governor Rolando Yebes mipatin-aw nga gilimitahan ang gidaghanon sa mga job orders nga makasulod ug trabaho sa probinsiya kay kabahin na kini sa fiscal management nga iyahang gipatuman karon para maprotihian usab ang panudlanan sa lalawigan. Matud pa sa gobernador ang pagpasulod ug mga job order sa probinsiya seasonal kay dili sa tanang higayon nagkinahanglan ang kagamhanan sa ilang sirbisyo.

Gihimo niyang ehemplo ang provincial hospital nga dili sa tanang higayon magsugwak ang mga pasiente busa nagkinahanglan ug dugang mga trabahante. Mao ra usab kini sa Provincial Engineering Office diin sa mga panahon nga ting-uwan nga walay mahimong trabaho, dili usab maayo nga magbatun ug daghang trabahante kay sama ra sa nag-usik-usik ang probinsiya sa iyang kuwarta. Matud pa sa gobernador kini maoy wala masabti sa ubang mga lungsuranon. Sa samang bahin ang gobernador miapilar sa tanan niyang mga lumalaban sa nakalabay nga eleksiyon ilabi na ang 73 mil ka botante nga maoy nagtuboy kaniya sa kadaugan nga dili gayud mahimo nga silang tanan makasulod sa trabaho kay siguradong mabangkaruta ang probinsiya niini.

Busa ang ilang gibuhat karon nga magpuli-puli na lang sa pagsulod pagka job order ang mga aplikante diin ang uban makatrabaho sulod lang sa usa ka semana o kaha usa ka buwan para ang ubang makatilaw usab ug trabaho sa gobyerno. Kon tanan pasudlon sa trabaho mahurot lang ang kuwarta sa probinsiya nga wala nay mahimong proyekto, dugang pahayag sa gobernador. Gibutyag sa gobernador nga sa pagka karon mokabat na sa 25,000 ka mga job order applicants ang nag-apply nga manarbaho sa probinsiya. Ang kagamhanang probinsiyal, matud pa ni Governor Yebes gitugutan lamang sa balaod nga magbatun ug 1,500 ra ka mga kawani. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Gitanyag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa mga Chinese investors ang lalawigan sa Zamboanga del Norte nga usa sa mga maayo nga investment destination dinhi sa Mindanao. Kini ang gibutyag ni Governor Rolando Yebes human mahibalik sa iyang pagbiyahe uban sa presidente didto sa China. Matud pa ni Governor Yebes gipa-apil gayud siya ni Presidente Arroyo sa usa ka round-table business conference uban sa mga dagkung negosyante didto sa Shanghai, China.

Sa maong tigum gipahibawo ni Presidente Arroyo nga ang atong lalawigan sa ZaNorte nagbatun ug daghang bahandi sa kinaiyahan o mga mineral resources ingon man usa ka lugar para investment sa turismo. Matud pa ni Governor Yebes pipila ka mga Chinese investors ang nagpangutana kaniya kabahin sa mineral resources sa atong probinsiya. Nalakip na sa naiterest nga mobisita sa ZaNorte alang na sa pagbutang ug proyekto para sa industriya sa turismo mao si business tycoon Lucio Tan nga personal niyang nahinabi uban sa kapikas niini didto sa Shanghai.

Sa mga magpapatigayon sa China daghan ang interesado kabahin sa mining. Ang gobernador nagkanayon nga iyahang giklaro atubangan sa mga Chinese investors nga siya walay supak sa mining apan kinahanglan nga sundon sa higpit ang standards nga gisunod sa mga mining companies sa Europe ug Amerika. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Madayon ang piniliay sa Barangay Officials. Kini akong tindogan ug yukboan. Unang katarongan nga kining bag-ong nangapili mga senadores mipakita sa ilang hustong katakos pagserbisyo sa katawhan. Dili magpa dala sa karong mga administrasyon nga daghang mga bikil sa pagdumala. Gusto sa mayoriya sa senadores karon nga dili himoon atong mga balaodnon, dula-dulaan. Himoong “flower vase” sa namunoan.  Ilang ipalutaw nga ang balaod,. . . unod sa batakang balaod nga tubayon gikan sa A hangtod Z sa alpabetiko.

Ikaduha husto na, subra na ang pagka “overstaying” sa atong “incumbent barangay officials nga gipang koyayi na paglingkod sa ilang mga katungdanan. . . nga walay bisan tipik maayong accomplishment sa nanubra nilang panahon.  Nga kasagaran kanila mao na lamang ang pag “increase” sa ilang mga honorarium kon dunay ihatag uminto sa ilang Internal Revenue Allotment (IRA) madawat binolan.  Ang uban, “single out” dinhi ang mga barangay chairmen” gihimo nang permaninti kakumboya sa taga DPWH ug Kongresista pagka partnership sa mga prohekto matumod o tukoron. Sigon sa baniog dili nato mahikalimtan ang nagpanghitabo nga bisan ang usa ka natukod prohekto wala pa mahuman, igo lang natukod ang gambalay. . . gipang declarar nga “completed projects” nga unya diay, usa ka gitukod “kalag prohekto” nga ang ubang salapi niini gimino “mysteriously” ang katunga o kapin nga gipahat-pahat gi “commission” ug “facilitating fees”.

Naa pay mangil-ngil pangurakot nga gihimo dinhi nga ang barangay chairman promoter sa kalag prohekto nga daghang mga gipahatan salapi nga itukod “water system” nga “safety” mainum sa taga barangay nga mokantidad P100,000.00 unya ang gitukod duha ra intawon ka artesian pump. . . kanang atong mapalit sa P6,000.00 ang buok. Kining tanan gidumtan sa mga taga barangay.  Niadtong piniliay sa mga senadores uban sa lokal officials, ilang gitun-an kining tanan hurot ug gipakita personal sa mga kandidato nga nangapili karon.  Silang nangapili nakasaad nga magpaluyo sila sa pangandoy’ng kawsa sa taga barangay nga gikinahanglan manglibwas nag mga barangay opisyales.  Gikasaad nila sa kinasingkasing nga maninguha, manghingusog matuman ang piniliay sa barangay opisyales.

Dili ikatingala ang hunahuna salamangka ang balaod sa piniliay sa barangay nabahin ang hunahuna ni PGMA.  Aron kaha walay mahatagan pabor-pabor, idayon o ipostpone ang piniliay girekomendar niya ang pag oktaba. Mas dili ikatingala nga nagsantiki ang nagsiyagit kahiladman sa katawhan.  Mga pro I-oktaba ang piniliay, walay urti 24 ka mga takna dagkot ITOM NGA KANDILA nga moanib sa ilang pangandoy aron kon ma-oktaba ang piniliay adto sa tuig 2010 tulo pa ka mga tuig ilang mahimuslan ang ilang mga maayong binuhatan nga tiliwason o bali-balit-ad makapatuyang tulo ka mga tuig nga mga ‘partner’ sa pag deklarar sa mga prohekto nga “completed””bisan kalag pa ang nahuman. . . iyawat makatigom dugang sa ilang mga nabulsa pagka partner o cashier sa commission.

Nakabentaha karon ang mga kandidato nga naka kumpleto pagsumiter sa ilang mga papeles sa COMELEC.  Niadtong nagduda, naghikohiko, kay kong sa radar o sa hustong spekulasyones, wow wow wie lang, makalolooy, kay hangtod karon wala pa sila magkumpleto sa ilang mga papeles.  Lagmit kini sila dili na unya makapanapo.  Di ba?

Kining mga matanga sa kandidato wa jamo nianang giingong:
1. Competence. Dunay meritorious achievements sa ilang pribado o public service.
2. Lifestyle. Dili matingad-an kon manubra ang gastos itandi sa ilang income o kwestionabli ang kagikan
sa salapi
3. Family Orientation. Siya nga nahibaloan nato nga maayong midumala sa iyang pamilya kasaligan
makaalagad sa tibook barangay.
4. Integrity.
5. His friends.  As the old adage goes, “Tell me who your friends are, and I’ll tell you who you are.”

Gipasabot dinhi ang mga kapitanes nga gihimong SWERTRES COORDINATORS SPECIAL SA MGA SWERTRES FINANCIER MUNICIPAL MAYORS kansang mga ngalan bagni pa sa 200 bohiyas nga rebentador. (Press Freedom, Vol. XIX No. 53)

Adunay 17 ka mga miembro sa Youth Enhancement Support  (YES) ang mi-gradwar sa sewing craft skills training nga gipasiugdahan sa buhatan sa Provincial Social Welfare  and Development Office (PSWDO) ug sa Community Development Asistance Unit (CDAU) niadtong Oktobre 09 didto sa PAIC, Irasan, Zamboanga del Norte. Ang 17 ka mga milampos sa maong pagbansaysay sulod sa 20 adlaw ang gipasidunggan kini sa kagamhanang probinsyal pinaagi sa paghatag ug training certificates pinirmahan mismo ni Governor Rolando Yebes ug PSWDO chief Ms. Marylen Grace Sabal isip dakong pagpasalamat sa mga partisipante sa ilang dedikasyon sa maong programa nga nagtutok sa paghatag ug panginabuhian sa mga kabaatan nga miembro sa YES ug sa mga out-of-school youths sa barangay Dohinob ug Irasan sa maong lungsod.

Pinaagi ni Ms. Sabal ug Mr. Jet Recentes, YES Coordinator, nahimong nagmalampuson ang graduation ceremony tungod sa mga maayo ug de kalidad nga mga producto sa mga kabataan sama sa school uniforms, bed sheets, kurtina, mga sanina ug daghanan pang mga produkto nga pwedi na nilang ibaligya aron aduna silay additional income. Naglaraw usab ang maong grupo sa YES nga mohimo ug usa ka organisasyon nga “Kabataang Sastre sa Roxas” aron niini sila mahatagan gayud ug atensyon sa kagamhanang probinsyal aron mas mapalambo pa ang ilang mga nakat-unan nga kahibalo sa sewing craft nga diin nagtuo sila nga ang gobernador sa Zanorte dili gayud sila pasagdan diha na sa paghatag ug dugang panginabuhian.

Ang maong kalihokan ang gitambungan usab kini ni Ms. Elsa Oyanib, Social Worker Officer III sa PSWDO ug Municipal Social Worker sa Roxas nga si Ms. Fermilina Ordiz. (Sam Buddy, Mindanao Star, Vol.III No.37)

Gipahigayon kaniadtong Oktubre 6-7 ang “Traning Workshop on Bright Child” didto sa Hotel Camila I ning dakbayan. Ang maong kalihokan gipasiugdahan kini sa Council for the welfare of Children (CWC) pinanguluhan ni Ms. Denia Gamboa, chief sa Public Affairs and Information Office ug si Ms. Arlene Macaraig, Public Affairs and Information Officer sa CWC ug sa kooperasyon usab sa Philippine Information Agency-Dipolog sa pagpangulo ni Mr. Franklin Gumapon. Ang tumong sa maong pagbansay-bansay mao ang pagpasabot sa mga Information Officers sa mga LGU’s, local ug national agencies aron matimbayayungan ang promosyon sa saktong katungod sa mga kabataan sugod 0-6 anyos hangtod sa ilang pagdako diha sa katilingban.

Sa mensahe ni Board Member Jimmy Patrick Israel Chan nga maoy pinasidunggang dinapit sa pagbukas sa maong kalihokan, nagkanayon nga ang mga ginikanan mao gayud ang magsilbing instrumento sa pagmatuto sa mga kabataan ug magiyahan kini sugot sa ilang pagkat-on ug maayong buot hangtod kini sa ilang pagkahamtong. Si Mr. Felipe David Malcampo, OIC-Regional Director sa PIA-9 nga ang “personal touch” sa ginikanan ngadto sa ilang mga anak maoy makatabang usab kanila nga mamahimong usa ka “bright child” diin mabati gayud sa usa ka bata ang pagmahal ug madala kini niya sa iyang pagdako ug magamit sa minatarong ngadto sa katilingban.

Dugang pa ni Malcampo, nga ang pagmatuto sa mga kabataan sugod 0-6 anyos maoy “window of opportunity” nga magiyahan ang mga kabataan sa saktong nutrition ug edukasyon aron mahimo silang bright child. Ang CWC ang nag-awhag sa mga LGU, Health workers, social workers ug sa mga magtutudlo sa pagsuporta sa programang Bright Child. Usa sa mga nahisgutan mao ang partisipasyon usab sa media aron ma-promoter ang maong programa diha na sa telebisyon, radyo ug mantalaan.

Ang usa usab sa major concerns karon sa CWC mao ang paghimo ug saktong lakang kun unsaon pagpresentar sa mga reporters sa ilang mga reports ilabi na sa mga kaso nga sensitibo sama sa rape ug child abuse diin kinahanglang maprotektahan ang integridad ug dignidad sa biktima ilabi na sa mga kabataang menor de edad. Niini, ang CWC mipahigayon usab kini ug lecture on newswriting for print and broadcast aron makat-unan sa mga information officers ang pagpanalipod sa mga katungod sa kabataan.

Atol sa closing ceremonies kaniadtong Oktubre 7, si Vice Governor Francis Olvis nga mihatag usab ug commitment alang na sa pag-implementar sa maong programa sa 25 ka lungsod ug 2 ka syudad dinhi sa lalawigan sa ZaNorte. Gitak-op ang maong kalihokan pinaagi sa paghatag ug mga Certificates of Appreciation sa mga partisipante. (Mindanao Star, Vol.III No.37)

Dunay panultihon sa atong mga katiguwangan, “respito-e ang atong mga ginikanan ug katigulangan aron dili kamo magabaan.” Kini maoy misantop sa akong panumdoman sa dihang akong gibalanse pag-ayo ang nahitabo sa usa ka molopyo sa Sta. Isabel nga mitaliwan sa laing kalibutan apan wala man hatagi ug pag-respeto ni Kapitan Pacifico Agustin ang nagbangutan nga pamilya diha sa katapusang pagtumod sa patay’ng lawas sa biktima. Kon atong sundon ang pagtulon-an nga maoy gustong ipasunod sa atong mga katiguwangan nga kinahanglan respetoan ug tahuron ang mas maguwang pa kay kanato, nan…ug kamo moy pabut-on, angayan ba pod kaha hatagan sa iyang pagrespeto ug pagtahud ang gibuhat ni Agustin?

— oo000oo —

Dili man maayo nga tawgon kini siya ug HANGAL o kaha GIANGO-ANGO kay nakasupak naman kita sa maayong pamatasan nga gustong ipasunod sa atong mga katiguwangan apan ug ako maoy pangutan-on…angayan lang jud siya bato-batoan sa pagsaway gumikan sa pagka wala niyay hustong pamatasan ug inhustisya ang iyang gibuhat nga tratamento sa iyang mga katawhan isip usa ka amahan sa balangay.

— oo000oo —

Tiaw mo ba nga bisan patay na…tungod lang kay ang nahibiling buhi nga ayaan coordinator sa Lando BIBO dili mohatag ug certification of indigency si Agustin isip suporta sa burial permit aron malubong sa sam-ang katoliko sa Gulayon. Pastilan ka Kapitan…naunsa naman intawon kah? Patay na kanang tawo nga angayan atong hatagan ug katapusan nga pagrespeto pinaagi sa maayong paglubong sa sam-ang imo pang dumtan! Mura man pod ka ug dili MAMATAY nga tiguwang na raba ka!!! Kapitan Agustin nasayud ko nga ikaw mismo nakahibawo sa imong kaugalingon nga mubo nalang kaayo ang imong panahon pagpuyo ning ibabaw sa kalibutan nga madanihon ayaw pag-ingon niana!

— oo000oo —

Mabaw ra kaayo kanang imong rason nga si Noribert Ocampo (ang namatay) dili lumolopyo sa Sta. Isabel! Mabaw ra kaayo kanang imong rason nga ikaw maoy mabasol ug mo-isyu ug certification of indigency kay wala ka masuheto sa tawo! Mabaw ra kaayo nang imong rason kay wala maapil sa Census ug dili rehistrado isip botante dili siya residente sa Sta. Isabel! Ug duna jud kay buhat kalooy sa tagtungod nga anaa pa sa ilang pagbangutan sa kaguol kinsa may magbuot nimo ug mo-isyu ka ug certification nga ikaw may kapitan nianang barangaya? Ayaw ko’g ingna makiglalis pa ang taga city health o kaha administrators office ug mo-isyu ka’g certification?

— oo000oo —

Abi nimo Kap…GIANGO-ANGO na jud tingale ka! Unsa man diay kadtong imong gi-isyu nga sedula ni Noribert pinitsahan ug Pebrero 10, 2006 ug Barangay Clearance nga ikaw mismo ang nagperma? Dili paba kadto paigo isip magpamatuod nga si Noribert Ocampo usa sa imong sakop nga nagpuyo sa Sta. Isabel? Ingnon talang nga dili siya permaninti nga molopyo sa Sta. Isabel…apan por dios por santo kapitan…isip buhat kalooy kay namatay na siya…dili nalang ba jud nato ikonsiderar ang pag-isyu ug sertipikasyon nga maoy gikinahanglang papeles pagsuporta sa permiso aron anha malubong sa atong pampublikong sam-ang dinhi sa Dipolog? Tiguwang ka naman unta kapitan…sa nahibiling gutlo sa imong kinabuhi dapat mangaliya kana sa kahitas-an ug mangayo ug pasaylo sa imong mga sala nga nabuhat dinhi sa babaw ning kalibutan, magbuhat ka sa matarong nga dalan aron dili ka masugba sa naglagiting impiyerno! Apan unsay imong gibuhat…Makatawhanon ba? Makiangayon ba? Sus….ug dili palang sala ka maayo ba nimong tunglohon aron wala nay kapitan sa Sta. Isabel nga HANGAL!!!

— oo000oo —

Ang certification of indigency sa mga residente sa barangay dinhi sa tibook Dipolog usa ka rekesitos gituyo ug mugna sa Uy administration aron lisod-lisoron kadtong mga membro sa Lando BIBO nga mangayo ug permit sa city hall. Kini nga indigency certification maoy pag-idintify sa bolok politika sa mga tawo sa Dipolog kon asa ug kinsa ilang gi-suportahan. Kini maoy gihimo nilang requirements aron kadtong nagpa membro sa Lando BIBO ilang piiton sa panahon nga mangayo kini ug permit sa city hall kay moagi paman sa kapitan nga maoy mosala kon angayan ba kini hatagan ug dili. Sa ato pa, kon dili mo-isyu ug certification of indigency ang kapitan kay kontra partido dili jud ka matabangan sa panahon nga mangayo ka ug pakitabang sa siyudad. Kon gidumtan ka sa kapitan kay sa pikas ka misuporta…mamatay nalang tagad imong pasyenti sa imong balay ug dili man ugani madala sa hospital kon walay sertipikasyon gikan sa kapitan kay wala poy tabang para libreng tambal gikan sa siyudad. BRUTAL…highly imorral kining gibuhat sa city hall! Kini nga pamaagi ni Belen dili makatawhanon alang sa mga katawhan nga iyang gialagaran! Kini nga pamaagi usa ka tataw nga paglutos sa mga molopyo dinhi sa Dipolog ilabi na niadtong mga tawo nga wala mosuporta kanila ug sa iyang bana sa miaging eleksiyon! Mayor Belen…ug mao ni sigihon…dili jud ka magmahay makarma imong pamilya!!!

— oo000oo —

Ngano paman gikinahanglan ang certification of indigency luwatan gikan sa kapitan nga trabaho man kini sa DSWD? Karon pako makadungog sukad sa dugay’ng panahon paglingkod ni Matoy dunay CERTIFICATION OF INDIGENCY luwatan ang barangay chairman isip usa sa requirements aron hatagan ang mo-apply ug permit sa city hall! Bisan gani sa panahon ni Berto sulod sa iyang siyam ka tuig (3 consecutive terms) sa pagka mayor sa Dipolog wala jud ko makadungog nga dunay ingon niana nga rekesitos lukaton gikan sa kapitan. Karon pa sa panahon ni Belen!!! Sa kaso sa namatyan…mao ba kini palisiya gipasunod sa siyudad nga ayha mo-isyu ug burial certificate ang city hall kinahanglan pa ang certificate of indigency bisan kon ang tagtungod mobayad? Unsa man diay requirements ayha mo-isyu ug burial permit ang city hall nga ang tagtungod mismo sama sa kaso sa banay’ng Ocampo sa Sta. Isabel andam man mobayad sa mityo o lubnganan diha sa publikong sam-ang! Kon moingon si Kapitan Agustin nga ang ayaan ni Noribert nga si Asucenas dili indigent… nan ibutang talang dili indigent, andam man kini mobayad ug burial permit ngano paman kinahanglan palukaton sila ug CERTIFICATION OF INDIGENCY? Managlahi ba diay ang requirements sa burial permit nga malukat sa city hall sa Dipolog sa mga dato ug pobre? Gawas pa..ug mao jud ang palisiya nga gisagop karon sa city hall..ang hustong opesina mo-idintify kinsa ang pobre ug datu nianang barangaya mao man ang DSWD! Ang DSWD maoy angayan mo-isyu ug certification pagpamatuod nga kanang tawhana pobre…dili ang kapitan! Nganong kapitan man nga dili man niya kini trabaho! Tinuod nga ang kapitan maoy nasayud sa tanan unsay kahimtang sa mga molopyo sa iyang tagi balangay apan ang record sa survey adto man nila kini isubmiter sa DSWD. Sama sa atong mga pribadong tambalanan…kon ang usa ka pasyenti mangayo ug libreng hospitalisasyon o kaha discount kay siya indigent adto man kini modangop sa DSWD pinaagi sa rekomendasyon gikan sa kapitan. Ang kapitan igo lamang mopamatuod nga kining tawhana pobre kaayo ug ang DSWD na maoy mo-isyu ug certification silbing suporta sa mga papeles aron ang pasyenti dili makabayad sa hospital. Mao kini ang hustong proseso sa kabahin sa mga gobiyernong tambalanan alang niadtong kabus nga walay ikabayad sa una sa panahon sa nangaging gobernador. Apan karon sa administrasyon ni Lando gilahi niya kay ang CDAU na maoy mo-isyu ug certification sa mga indigent nga nahospital kay duna man silay kompletong records kinsa ang mga tawong tinuod nga pobre human nila makuha ang data sa ilang gihimo nga Poverty Mapping Survey. Ang certification sa CDAU adto ihatag sa naka-assign nga social welfare sa hospital ug mao nay mo-facilitate pagpadagan sa mga papeles aron ang usa ka pasyente nga kabus malibre sa iyang pagpuyo sa hospital. Sabot…?

— oo000oo —

Karon kining kabahin sa burial permit...dili unta pabayron sa siyudad sa Dipolog ang pobre nga mamatay nga ilubong sa publikong sam-ang kon ang buhing tagtungod molukat ug Burial Permit kon ugaling dunay Certification of Indigency gikan sa kapitan. Useless na kaayo ang sertipikasyon gikan sa kapitan nga magpamatuod kining tawhana pobre o indigent unya pabayron lang gihapon sa ilang lukaton nga permit diba? Nganong duna may bayad kon ang kapitan mopamatuod nga kining tawhana pobre…unya pabayron diay? Unsa man diay purpose anang Certification of Indigency kon pabayron raman diay gihapon ang tagtungod sa pobre nga mamatay nga anha ilubong sa public cemetery? Binolok raman dagway nang inyo? Wala manay hinungdan! Ngano man gud diay ug deretso nalang burial permit wala nay daghang koskos balungos pa sama anang pagkuha ug indigency certification sa kapitan anyway…mobayad man pod ang mga tawo kay mao man kini ilang obligasyon. Para sa akong ubos nga pagbalanse wala jud mosibo sa katuyoan ang certification of indigency nga maoy usa sa gihimong rekesitos aron malukat ang burial permit kay sama sa mga adunahan kon mamatay…pareho raman mobayad ang tagtungod…ma pobre man o datu! Gawas kon ang burial permit para mityo dili pabayran sa siyudad kon mapamatud-an nga indigent ang namatay samtang ang burial permit sa mamatay nga adunahan ang pabayran murag komporme rako niana. Apan kon pareho ra sila pabayron…datu ug pobre unsa pamay polos anang certification gikan sa kapitan? Pagka HANGAL-HANGAL ba ninyo oi!!!

— oo000oo —

Atong salohan paghisgot ang CDAU (Community Development Assistance Unit) ilawom sa buhatan sa gobernador. Ang CDAU inabagan sa mga personahe sa PSWDO mihimo ug Indigent Mapping Survey sa halos tanang barangay sa tibook probinsya. Pangutana…ang siyudad sa Dipolog sukad sa panahon ni Berto ug hangtud karon sa iyang asawa nga si Belen mihimo ba ug Indigent Mapping Survey sulod sa byenti uno ka mga barangay? Aber….! Suhid-suhid raman nang inyo mao nay labing klaro! Certification of Indigent kuno….apan lahi man ang pamaagi kay panglutos man sa kontra…dili man para tabang sa mga tawo nga nagkinahanglan sa inyong serbisyo! Kon pananglit ang kapitan masuko nimo…asa naman tawon sila dangop kon ang certification sa kapitan ang gikinahanglan?…sama sa kaso sa banay’ng Ocampo nga dili mohatag ug sertipikasyon ang kapitan unsa naman ang mahitabo sa mga molopyo nianang barangaya ug ingon niana ang kinaiya ipakita sa kapitan sama sa gibuhat ni Agustin? Dili ingon pagdayeg sa gibuhat karon nga programa ni Lando walay gipaboran. Nakadungog ba gud mo nga ang BIBO members (Barangay Indigent Beneficiary Organization) gihikawan ug tabang gikan sa buhatan sa gobernador? Labing tinuod lang daghang BIBO members wala mibotar ni Lando sa miaging eleksiyon kay nakabig sa ilang paryenti o kaha sa kapitan ba nga misuporta kang Berto. Apan duna bay gipihig diha sa libreng tambal ug free hospitalization basta membro lang sa Lando BIBO? Ibutang talang nga si Lando namolitika kay ang BIBO iya pang gibutangan ug iyang ngalan “LANDO”, apan maayo nga pamolitika kay nakatabang man sa mga kabus nga katawhan. Wala jud ta makadungog nga dunay nagbagolbol sa kawanangan! Ako pang hagiton ang duha ka magsisibya (DXAA) kinsa miangkon sila ray maayong laki nga anownser dinhi sa Dipolog ug Dapitan, Zamboanga del Norte nga nagtug-an sa kamatuoran (kay botbot ang mga torot ni Lando sa DXFL) sila si Elmer o kaha sa Agwantador nga maka produce ug certified Lando BIBO member nga gihikawan ug tabang sa probinsya kay moapil ta dinhi ug latigo sa gobernador! Kini maoy akong challenge ninyong duha! Ingna ug bakakon ang BOMBARDIO ug dili ta dinhi moapil ug bomba/latos ni Lando kon ugaling kadtong membro sa BIBO gilisod-lisod o kaha wala tabangi sa gipangayo niining tambal o kaha libreng hospitalisasyon kay atua sa pikas misuporta! Diba..dila ray way labod sa gobernador atong tabangan ug latigo sa inyong programa ug dinhi sa atong lindog! Kini maoy akong panaad sa mga nagsunod ning atong lindog basta makaproduce lang ang anownser nga TOTA ni Belen sa RADIO Ah-Ah nga dunay BIBO members wala tabangi kay tua sa pikas mibotar! Intiende….?

— oo000oo —

Sa akong pagsabot, ang BIBO, usa kini ka hugpong pundok sa mga pobreng katawhan (ligitimate indigent) gituyo ug organisar aron sila maoy direktang makabenipisyo sa mga programa sa atong gobiyerno probinsyal. Kon dunay indigent apan dili membro sa BIBO, di…magpa membro sila aron maka-avail sa benipisyo nga ihatag sa atong gobiyerno. Ug moingon mo ngano paman jud magpa membro sa BIBO, kinahanglan paba na? Gikinahanglan jud ug maoy kagustohan sa nagdumala sa probinsya kay mao man ang pamaagi sa ilang programa! Ngano man? Sama gud pananglit sa mga nangatiguwang na apan dili membro sa asosasyon sa mga senior citizens, maski pa ug natikoko na pag-ayu tungod sa iyang katiguwangon apan unsaon man niya pag-avail sa baratong tambal nga makapangayo sila ug diskuwento sa botika ug wala silay ikapakitang ID (idintification card) isip pagpamatuod nga ligitimate member siya sa maong assosasyon. Tiguwang na tuod, apan dili ligitimate member sa Association of Senior Citizens…bisan pa ug dunay balaod atong gobiyerno nga Magna Carta for Health apan walay ID dili gihapon sila makapahimus sa maong balaod! Kutob nalang ta sa pagbagolbol diba! Sama sa mga media practitioner…dunay programa sa radio, manunulat, aktibong nagtrabaho isip usa ka mediaman, apan dili membro sa bisan unsang media organization sama pananglit sa Zamboanga del Norte Press Club o kaha Zamboanga del Norte United Corrrespondents wala gihapon siyay legal personality moangkon nga siya usa ka ligitimate broadcast or jousnalist media kay wala man siyay grupo giapelan. Mahitungod sa gi-introduced nga mga programa sa atong gobiyerno para sa mga kabus nga katawhan, gikinahanglan aktibo kitang moapil kon unsay mga kalihukan kay dili baya tanang tawo ma-accommodate sa atong pangagamhanan. Kay dunay uban nagpaka-aron ingnon pobre kay gusto lang ug libre apan can afford...kon ang tanang panginahanglan sa katawhan i-hatag sa atong gobiyerno…nah…hurot ang kuwarta sa panudlanan wala nay mahimong proyekto kay puros nalang tanan libre! Mao kini ang dakong kalainan sa INDIGENT ORGANIZATION ni Lando ug INDIGENT CERTIFICATION ni Belen!!! Okey?

— oo000oo —

Kamulong kampanya last May 14, 2997 election inilog ang patay! Mga tawo sa una ni Berto 24 oras mag-atang sa morgue sa provincial hospital kinsa ang mamatay kay kuno..buhat kalooy ila jud tabangan. Manunglo pa sa nagpinal nga pasyenti mamatay na aron duna silay ikapakita sa mga tawo nga mahinabangon jud sila. Ilang dad-on maski asa pa sa kina-uyokang bahin sa bukid ila jud ihatud…pabalonan pa ug kuwarta pang-kape, bugas hangtud panggasto sa ika 45 diyas. Asa naman nang inyong giingon nga BUHAT KALOOY kay si Berto ug Belen MANGGILUY-ON? Tubaga kuno ninyo Mer ug Agwantador aberrrr? Ipasigi tong ilang tabang diha sa provincial hospital dili lang kay kutob ra sa eleksiyon! Nganong naundang naman to? Kaaaay…humana ang eleksiyon? Ka maayo ba ninyong letsonon!!! Naaaaah…karon ato man jud napamatud-an nga kining mga tawhana PLASTIK ra ug kinaiya! Asa naman ilang gipakitang kamaayo sa una sa panahon sa kampanya nga motabang ug pasyenti diha sa provincial hospital ug dunay mamatay ihatud pa ug sakyanan sa gobiyerno bisan ug dili na hurisdiksyon sa Dipolog! Karon nga klaro kaayo dunay hinabangon…ang tagtungod nagbangutan...gusto dinhi sa Dipolog ilubong gilisod-lisod man lagi hinoon…KAAAAAY? Membro sa LANDO BIBOOOOO? Ka GAGO ba ninyo mga BOBOOOOOOO…!!!

— oo000oo —

 “Hinayhinay lang”…! Oi…mao vah bosing? Kay dunay nangasuko nimo sa Capitol? tsk…tsk…tsk…ingna lang ko ug paundangon na nimo ug sulat ning atong lindog wala koy mahimo. Apan mintras imo pako gihatagan ug libre nga katungod pagsulat ning pamantalaan…basta mosipyat maski pa ug kinsa nang mga balbala diha sa city hall ug capitol dili jud sila magmahay nako. Mao ranay ako boz!!!

— oo000oo —

Flavor of the week: Msgr. Manguiran gigamit ni Belen pinaagi ni father lover w/ Jojo Leyson aron mokusog ang suporta pagpabalik ni Maki Baby! C U next…bye….! (The New Nandau, Vol. XVII No.15)