Imbes ang usa ka gobiyerno maoy modelo sa tanan kay maoy tigpatuman sa balaod mao naman hinoon ang dili makamaong mosunod sa proseso sa balaod. Kini ang nahitabo sa kagamha-nang lokal sa dakbayan sa Dipolog nga mao pay nanghulga nga mopasaka ug kaso batok sa kagamhanang probinsyal tungod sa pag-dakop sa duha ka mga dumptrucks ug sa wala pag-renew sa ilang gi-aplayan nga sand and gravel permit. Si Atty. Jes Gal Sarmiento, Provincial Attorney ug maoy Officer-In-Charge sa Provincial Environment and Development Office kon PEDO namahayag nga ang ilang pagdakop sa mga dumptruck iya sa Dipolog pinasubay sa hingpit nilang pagpatuman sa balaod kay samtang kini gipahimang-noan nga hunongon una ang paghakot sa balas ug graba nagsigi gihapon bisan kon walay gihuptan nga required permit hinungdan nga ilang gidakop ug gi-impound ang maong mga sakyanan.

Remelo Damuag, Operation Officer sa PEDO mire-komendar ngadto sa buhatan sa provincial attorney nga pasakaan ug kaso ang duha ka mga driver sa dumptruck lakip na ang mga hingtung-dang opisyal sa Dipolog nga sila si City Mayor Roberto Uy ug City Engr. Nedelia Magdayao. Matud ni Atty. Sarmiento ang report ug rekomendasyon sa iyang operation officer sa PEDO maoy tipik sa lakang nga pagsupak ug oposisyon sa application for renewal sa Gratuitous Permit nga gi-aplayan sa kagamhanang lokal alang sa ilang padayon nga paghakot sa graba ug balas sa Layawan River nga nahi-sakop sa Barangay Silawe sa lungsod sa Polanco ug Barangay Sangkol sa dakbayan sa Dipolog. Para sa provincial attorney ang report nga gisubmiter ni Damuag usa ka meritorios nga rekomen-dasyon ug kini iyang iduso ngadto sa hingtungdang ahensiya sa gobiyerno alang sa legal nga aksiyon.

Matud ni Sarmiento ang iyang opesina naghulat nalang ug go-signal ni Governor Yebes nga hatagan sila ug otoridad nga mopa-saka ug kaso kay ila gilayon kini isang-at ngadto sa piska-liya sa dakbayan sa Dipolog. Kabahin sa report sa local nga pamantalaan Mindanao Observer nga ang siyudad sa Dipolog mopa-saka ug kaso batok sa PEDO personnel ug ubang opisyal sa probinsya, si Atty. Sarmiento namahayag nga hangtud karon wala pa siya makadawat ug impormas-yon kabahin sa legal nga aksiyon sa dakbayan. Nakasaway usab ang mga opisyal sa PEDO mahitungod sa sulat ni Mayor Uy ngadto kang Governor Yebes pinetsahan ug Hunyo 27, 2007 nga dunay nakatatak sa perme-rong pahina nga “For Extremely Urgent Action” nga daw daug ang goberna-dor nga gimandoan sa mayor nga dihadiha dayon mohimog aksiyon sa iyang sulat.

“Dili mani appropriate sa usa ka opisyal sa gobiyerno ilabi na nga ang gipadal-an sa sulat usa usab ka opisyal sa gobiyerno no less than the governor nga murag giman-doan sa pagpadali. Dili mani simpling butang nga ingon ana nga pamaagi, nagka-nayon si Atty. Sarmiento. Si Remelo Damuag sa iyang kabahin mihatag usab ug komentaryo sa sulat sa mayor nga murag nakaminus sa gobernador kay matud niya kon buot sabton pareha ra sila nga mga chief executive apan dili maayo nga mandoan ang usa ka gobernador sa usa ka mayor. Matud sa provincial attorney nasayod na daan ang kagamhanang lokal sa Dipolog nga illegal ang ilang paghakot sa balas ug graba tungod kay humana sila gipahimangnoan nga expire na ang ilang permit niadto pang bulan sa Desyembre sa miaging tuig.

Giangkon sa PEDO nga niadtung bulan sa Agusto sa miaging tuig sa wala pa mo-expire ang permit sa Dipolog niadtung Desyembre kini miduso ug application for renewal apan wala ma-aksiyone gumikan sa pormal complaint nga giduso sa mga opisyal sa barangay sa Silawe ug sa sulat reklamo sa mga tag-iya sa yuta nga kasikbit sa quarry area. Ang application for renewal sa Dipolog ilang giduso sa PMRB apan naab-tan sa sulat reklamo ug bara-ngay resolution sa Silawe hinungdan nga wala aksiyone ug gipabalik alang sa pagahimoong imbestigasyon. Gumikan niini gipahayag ni Sarmiento nga ang iyang opesina mipadala ug duha ka sulat ngadto kang Mayor Roberto Uy pinetsahan ug Pebrero 2, nasundan sa pagka Pebrero 20, 2007 nga nagpahibawo nga undangon na niini ang paghakot sa balas ug graba kay na-expire na ang permit sa Dipolog niadtung Desyembre ug ang delivery receipts nga gigamit dili na operative or valid.

Apan bisan pa niining maong sulat wala respetoe sa kagamhanang lokal sa Dipolog ug padayon gihapon kining illegal nga naghakot sa graba ug balas hinungdan nga ang PEDO misugyot sa gobernador nga mohangyo kang P/SSUPT. Mario Yanga, Provincial Police Director nga mangayo ug police assistance aron mapaundang ang operasyon sa Dipolog. “Ang atong PEDO operatives nagkapangos-pangos magka-samad-samad nalang sila kay kon parahon nila ang mga truck sa Dipolog dili man mohu-nong pagukdon ang atong mga tawo hinungdan nga napugos ko ug rekomend on the initiative of Mr. Damuag nga mohangyo sa goberna-dor nga mangayo ta ug PNP security.”

Matud ni Atty. Sarmiento ballpen ra maoy dala sa PEDO operatives maoy hinungdan nga naghangyo sila kang Yanga nga magpakuyog ug polis. “Pananglitan ug maligsan na kay dili raba mohunong nang mga sakyanan sa Dipolog ug parahon wala raba intawon na silay insurance init ug ulan naa sila sa kalye mao nang mihangyo mi ug PNP. Pero unsa man nga anaa man unta ta sa gobiyerno mosunod lang pod unta ta ug prosesso, mao nay akong hangyo nila pero wala paminawa.” Si Remelo Damuag mibutyag nga human nila madakop ang mga sakyanan sa Dipolog nakadawat ug hulga ang iyang mga sakop sa usa ka gihinganlan ug Kumander Robot nga membro sa Team David. Matud niya bisan kon dunay ilang kuyog nga polis apan daw walay kokahadlok ang mga driver sa dumptruck nga mopaligis kanila sa panahon nga ilang parahon kay dili mohunong. (The New Nandau, Vol. XVI No.53)

Pagwagtang sa bulok sa politika maoy unod sa mensahing giluwatan ni Gov. Yebes atubangan sa mga opisyal sa tulo ka nga lungsod dinhi sa segundo distrito dihang nanumpa ang maong opisyal sa milabay’ng  Huwebes sa ilang mga katungdanan isip pangulo lungsod ug sakop sa sanguniangbayan. Matud pa sa gobernador nga wad-on na ang unsa man nga mga nahitabo sa nilabay nga piniliay ug ipatigbabaw ang panaghiusa alang sa kalamboan ug sinsirong serbisyo para sa mga katawhan nga maoy gi-alagaran. Iyang gipasabot nga kinahanglang ang interes lamang sa katawhan ang ipatuman ug walay bisan gamay na lamang nga interes para sa usa ka opisyal o lideres.

Unang nanumpa sa buntag mao ang mga opisyal sa lungsod sa Siayan sa pagpangulo sa Mayor Elect Wilfredo Nonoy Siasico silbing hulip sa iyang igsoon nga last termer mayor Gurbax Siasico, uban sa bisi mayor ug sakop sa SB. Nisunod sa panumpa ang mga opisyal sa lungsod sa Manukan sa hapon pinanguluhan ni re-elected Mayor Eugene Caballero ug sa sayong kagabhi-on nanumpa usab atubangan sa Gobernador ang mga opisyal sa lungsod sa Katipunan sa pagpangulo ni Mayor Elect Crisostomo Eguia Jr. uban sa iyang manghod nga maoy bisi mayor kinsa last termer mayor sa maong lungsod nga si Pachito Eguia ug mga sakop sa sangguniang bayan.

Sa maong kalihokan nagkaabot didto sa lungsod sa Manukan sila si Gov. Lando Yebes ug Congressman elect Dodoy Labad-labad sa sigundo distrito, diin ang bag-ong kongresista misanong sa panawagan sa gobernador nga wad-on ang bulok sa politika ug ipatigbabaw ang panaghiusa alang sa kalamboan. Matud pa ni Cong. Labadlabad nga andam siyang nakighi-usa kang Gov. Yebes ug kung bisan dili siya dawaton sa gobernador apan saludo siya niini nga gisublian sa pagpili sa katawhan isip gobernador sa Probinsiya. Ang mga mayores, bise-mayor ug mga sakop sa sangguniang bayan sa tulo ka lungsod sa Siayan, Manukan ug Katipunan pulos nanumpa sa ilang sinsirong pagserbisyo sa mga katawhan sa ilang tagsa-tagsa ka lungsod. (Mindanao Star, Vol.III No.22)

Credits: Mindanao Star is published once a week and is circulated to the 25 Municipalities and 2 Cities of the province of Zamboanga del Norte. Mindanao Star can be reached through the following contact info: #096 C.M. Montaño Building, Gen. Luna Street, Dipolog City; Phone/Fax No. (065) 212-6460; Mobile No.: 0921 736 5291

Mokabat sa P340 mil pesos gikan sa buhis sa mga katawhan sa dakbayan sa Dipolog ang gigastu para sa inugurasyon ug pagpanumpa sa mga bag-ong napiling opisyales sa siyudad sa pagpanguna ni Mayor-elect Evelyn Uy. Basi sa Obligation Request No. 100-07-06-3975 nga pinetsahan ug Hunyo 13, 2007 nagpakita nga ang kagamhanang local sa Dipolog migastu ug P340 mil pesos para sa tsibug sa inugurasyon ug pagpanumpa sa mga napiling opisyales sa siyudad sa Dipolog sa nakalabay nga eleksiyon sa Mayo 14, 2007.

Ang pundo gikuha gikan sa budget sa Non-Office sa Account Code 969-29. Sa Purchase Request No. DI-930 nga pinetsahan ug Hunyo 13, 2007 nakabutang ang item nga 1,500 ka tawo nga pakan-on sa pack lunch sa tag P120.00 kada tawo nga langkuban sa rice, usa ka buok fried chicken ug beef steak apil ang bayad sa lugar diin ipahigayon ang kalihukan diin mokostar tanan ug P180 mil ka pesos. Sa nasayran ang pagpanumpa nila ni Mayor-elect Evelyn Uy ug mga kaubang opisyales sa Dipolog uban nila ni Mayor Carlito Feras sa Roxas ug Mayor-elect Russel Adasa sa Jose Dalman ug Congressman-elect Rosendo “Dodoy” Labadlabad gipahigayon sa gymnasium nga gipanag-iyahan sa pamilya ni kanhi Governor Isagani Amatong. Didto gitapok ang mga municipal ug barangay officials uban sa ilang mga supporters nga gilibre sa kaun gikan sa panudlanan sa dakbayan sa Dipolog nga gikuha gikan sa buhis sa katawhan.

Samtang laing budget ang giandam alang sa 800 ka tawo nga ilang pakan-on nga didto gipahigayon sa Top Plaza Hotel kay ang nakadaug nga caterer mao ang Reign Catering. Ang kaun sa mga piniling bisita wala nay labut ang mga pobre nga katawhan naglangkub na sa lechon, butternut squash soup, buttered rice, mixed root vegetables, carbonara, grilled squid stuffed w/ salsa cruda pesto crusted pork loin roast with cognac demi glase, mocha squares, bottled softdrinks lakip na ang bayad sa lugar diin gipahigayon ang maong tsibugan. Ang gipahat nga budget para sa mga piniling bisita tag P200 kada tawo diin sa 800 mokostar tanan sa P160 mil pesos. Sa Purchase Request No. DI-930 tanan nakabutang nga ang gastu mokostar ug P340 mil pesos para sa Oath Taking Ceremony sa mga elected officials sa Hunyo 25, 2007 lakip na sa mga gidapit niining mga bisita.

Samtang sa oath taking ceremony sa mga napiling opisyales sa ZaNorte karong Sabado, Hunyo 30, 2007 gitataw daan nila ni Vice Governor Francis Olvis nga walay kuwarta gikan sa gobyerno o buhis sa mga katawhan sa Zamboanga del Norte ang malambigit sa paggastu sa ilang inugurasyon. Matud pa ni Vice Governor Olvis ang mga napiling board members mag-amotanay ug tag P15,000 o kaha usa ka dakung baka ang ilang itampo. Si Governor Lando Yebes, mitataw nga sa ilang inugurasyon apil sa moduyog ang board member nga dili sakup sa ilang alyansa sa APP nga si Board Member Edgar Baguio ug mga mayors ug uban pang mga opisyales. Sama ni Vice Governor Olvis gitataw ni Governor Yebes nga ang ilang gastuhon sa inugurasyon ilang kaugalingong kuwarta ug dili magagikan sa panudlanan sa probinsiya kay nag-amot-amot sila. (Press Freedom, Vol. XIX No. 38)

Kapin sa 80 ka mga timbangan nga nakitang limbongan sa Dipolog Central Public Market ang gisakmit karong semanaha sa mga tinugyanan sa mamahandi sa dakbayan labot na sa ilang tinguha karon sa  pagpakgang sa mga nga binuang sa maong dapit. Sa nasayran, ang mao nilang nakonpiskar nga mga timbangan wala nagabaton sa insaktong tipo sa timbang pinasikad sa daghanang mga reklamo kabahin sa maong tikas sa mga market vendors ilabina na sa wet section.

Giawhag ni Local Treasury Operation Officer Francisco Porlas sa mga pumapalitay nga susihon una sa mga kostumer kon ana-a ba sa insakto nga tipo ang timbangan una mopalit sa mga baligya apil ang pagsusi kon nagabaton ba usab kini sa selyo gikan sa treasurer’s office ang maong mga timbangan.

Matud pa ni Porlas nga wala ni usa sa maong mga tag-iya nga nagpa-calibrate sa timbangan nga handy o ang sama lamang sa usa ka dula-an sa bata nga gigamit sa ilang pagpaninda diin kini ang posibling depektoso ug maoy gamiton sa ilang pagpamentaha sa ilang negosyo. (Dipolog CIO Press Release, poljimz)

Wala hatagi ug bug-at nga konsiderasyon sa Capitolyo ang sulat nga gipadala ni Mayor Roberto Uy nga nagmando kang Governor Lando Yebes nga ipa-release ang duha ka mga dumptruck nga gidakop sa PEDO ug sa pag-renew sa ilang application permit sa paghakot sa balas ug graba. Ang sulat ni Mayor Uy pinetsahan ug Hunyo 27 wala na dugaya sa lamesa sa gobernador ug iya gilayon gibalosan sa susamang adlaw, Hunyo 27. Sa iyang sulat, gireklamo ni Mayor Uy ngano nga gidakop ang duha ka mga dumptruck sa siyudad nga naghakot sa balas ug graba nga unta kini para man sa pagpatuman sa nagkadaiyang proyekto samtang nakaong-ong ang ilang aplikasyon para sa pag-renew sa permit nga hangtud karon wala hatagi ug paborabling aksiyon sa probinsya.

Ang sulat ni Mayor Uy nga dunay nakatatak sa permerong pahina nga “For Extremely Urgent Action” nagmando sa gobernador sa pag-release sa duha ka mga dumptruck ug pahatag ug aksiyon sa ilang gi-aplayan nga sand and gravel permit. Matud sa mayor ang siyudad sulod na sa dugay’ng katuigan naghakot sa balas ug graba pinasikad sa Gratuitous Permit nga gi-isyu sa kagamhanang probinsyal. Gipasabot sa mayor nga ang kagamhanang lokal mituman sa terms and con-dition sa permit. Niadtung bulan sa Agusto sa miaging tuig upat ka bulan sa wala pa mo-expire ang ilang permit niadtung Desyembre 1, 2006, ang siyudad mi-initiate na sa pagproseso sa application for renewal aron dili mabalda ang pagpatu-man sa nagkadaiya niining proyekto.

Apan taliwala sa gihimong pag-followup kini wala hatagi ug pagtagad bisan paman nga duna nay paborabling rekomendasyon ang mga personahe sa PEDO kabahin sa ilang aplikasyon. Matud ni Governor Yebes ang kagamhanang probinsyal sa Zamboanga del Norte ubos sa iyang pagdumala komitido sa pagpatuman diha sa mandato sa Local Government Code sa pag-adaptar sa mga lakang aron kaprotektahan ug konserbahon ang kinaiyahan dinhi sa probinsya. Ang pag-isyu ug permit sa pagkuha ug paghakot sa balas ug graba pinasikad sa Mining Act of 1995 ug sa iyang implementing rules and regulations ilawom sa Provincial Ordinance No. ZN-05-71 nga mao ang The Small Scale Mining Ordi-nance of Zamboanga del Norte.

Sa record sa probinsya nagpakita nga ang Govern-ment Gratuitous Permit gi-isyu sa kagamhanang pro-binsyal pabor sa dakbayan sa Dipolog aron sa pagkuha sa dyes mil kubiko metros sa balas ug graba para sa non-commercial purpose gikan sa dapit diin nahimutang ang suba sa Layawan nga nahi-sakop sa Selawi sa Polanco ug Sangkol sa Dipolog. Ang kagamhanang lokal misanong sa kondisyon sa permit nga maoy responsible sa kaluwasan nga dili makahatag kadaot sa kayutaan. Gibutang usab sa maong kondisyon sa permit nga ang gobernador bisan unsang oras mahimong maka-suspend o maka-revoke kon ang siyudad mapakyas sa pagtuman sa terms and condition ilabi na kon mo-expire na ang permit.

“The City Government agreed, among others, to the following conditions, namely, that the ‘the permit holder shall manage its operations in a technically and eviron-mentally responsible manner to achieve a safe, non polluting and self sustaining post disturbance landform (para. 4); the ‘removal or taking of materials from the area covered by the permit shall be subject to local ordi-nances’ (para. 16); the ‘permit may be suspended or revoked at anytime by the Provincial Governor when, in his opinion, public interest so requires or upon failure of the permittee to comply with the terms and conditions stated in the permit. Record likwise shows that on December 1, 2006, the said Permit expired,” nagkana-yon ang gobernador.

Gipahinumdoman ni Governor Yebes si Mayor Uy nga ang permit sa Dipolog diha sa paghakot sa balas ug graba mi-expire na ug gani ang opesina sa Provincial Attorney mipadala man ug sulat pinetsahan ug Pebrero 2, 2007 nga nagde-manda alang sa hinanali nga paghunong sa pagkalot ug pagtransportar sa mga materyales nga walay cor-responding delivery receipts ug permit. Ang unang sulat gipasundan pa gayud sa ikaduhang komunikasyon pinetsahan ug Pebrero 20, 2007 nga nagpahinumdom sa mayor nga ang Delivery Receipts nga gi-isyu sa PEDO sa wala pa mo-expire ang permit niadtung Desyembre 1, 2006 dili na operative or valid. Apan bisan pa sa nagpusot-pusot nga sulat gipadala sa provincial attorney ngadto sa opesina sa mayor, ang kagamhanang lokal sa Dipolog nagmagahi sa pagtuman sa balaod hangtud nga nadakpan ang duha ka mga dumptruck atol nga naghakot sa balas ug graba.

Giingnan ni Governor Yebes si Mayor Uy nga ang pagpanguha sa balas ug graba nga walay permit gi-isyu sa probinsya usa ka prima facie evidence sa pagkawat sa mineral ilawom sa Section 118 sa DENR Administrative Order No. 96-40 nga mao ang “Revised Implementing Rules and Regulations of the Philipine Mining Act of 1995.” Gipaklaro sa gobernador nga ang delivery receipts nga gihuptan sa siyudad dili magamit isip susbtitute o magsilbing permit. Ilawom sa ordinansa sa probinsya nga mao ang The Small Scale Mining Ordinance of Zamboanga del Norte nagkanayon nga ang illegal nga pagkalot sa mineral resources nga gihakot nga walay required permit nga gi-isyu sa gobernador usa ka tataw nga ebedensiya sa illegal nga pagmina ug mahi-mong dakpon sa hingtung-dang otoredad.

Mahitungod sa gikaingon nga application for renewal sa permit sa siyudad nga wala hatagi ug aksiyon gipahayag sa gobernador nga sa gihimo niyang imbestigasyon nasuta nga gumikan sa walay puas nga pagkalot sa graba ug balas nakahatag ug dakong kadaut sa suba sa Layawan ug nadestroso ang kasikbit nga yuta nga maoy nakapatuk-mod sa mga mga tag-iya sa pagpasang-at sa ilang reklamo. Ang Sangguniang Bara-ngay sa Silawe sa Polanco mipadas-ug sa usa ka resolusyon nga naghangyo sa gobernador nga ipaun-dang ang pagkuha sa balas ug graba. Gawas sa resolus-yon sa barangay, nagpadala usab ug sulat ngadto sa gobernador ang mga tag-iya ug yuta sa kasikbit sa quarry area. “Alang sa imong kasayoran halangdong gobernador ug sa tanang hingtungdan, ang pagpa-ngoha sa balas og grava ginamit ang dumptruck ug payloader sa kagamha-nan sa siyudad sa Dipolog nakahatag og dakong kadaut sa among kasikbit nga mga tampi o luna sa duol sa suba. Kini among namatikdan isip duol nga mga tag-iya og luna sa quarry area.

“Sa subra ug pagpa-nguha ug balas ug grava, ang among baol nga tini-kad dali ra nga malapa-wan ug mabanlas sa baha tungod kay gipangkutkot man ang mga balas ug grava nga mao unta ang makasalipod og mana-gang sa yuta panahon sa baha. Tungod niini, kaming gagmay nga mag-babaol nakatagamtam ug dugang kalisod sa pangi-nabuhi ug kakulangon sa pagkaon. “Dugang pa gyod nga kadaut nga namugna sa pagpanguha sa siyudad sa Dipolog sa mga graba ug balas mao ang pagkatan-dog sa pinuy-anan sa mga isda sa Layawan river. Nadistroso ang pinuy-anan sa isda og dili na sila makapadaghan tungod sa adlaw-adlaw nga pag-ungad ug kutkot sa pay-loader. Sa unang pana-hon, ang among panud-an masul-bad pinaagi sa pagpa-masol, pagpamana og pagnikop sa mga isda niining suba, apan karon wala nagyuy makuha nga isda.

“Dili ba kini usa ka kadaut sa kina-iyahan nga namugna tungod sa subra nga pagkuha sa balas ug graba? “Kaming tanan nga naapektohan magahang-yo sa imong maayong pag-husga sa among sitwasyon isip maoy among nasayran nga bugtong nakahatag kanila sa pagtugot sa pagpanguha ug balas ug graba,” ang sulat sa mga residente ug resolusyon sa Barangay Silawe.  Gihimakak sa gobernador nga wala hatagi ug pagtagad sa probinsya ang renewal sa permit sa Dipolog gumikan kay atol sa regular meeting ang Provincial Mining and Regulatory Board kon PMRB mituki man sa aplikasyon sa siyudad apan gumikan sa daghang rekla-mo, ang PMRB mihiklin sa paghatag ug aksiyon sa maong aplikasyon.

Mahitungod sa rekomen-dasyon nila Fortunato Ladera ug Victor Alcalde, parehong kawani sa PEDO nga walay misupak sa extraction activities sa siyudad, gipasabot sa provincial attorney ulahi na nga nadawat sa opesina sa gobernador ang reklamo sa barangay ug sa mga lumolopyo niini hinungdan nga gihimo ang imbesti-gasyon. “Indeed, there is merit to the complaint that the river and its adjoining lands must be spared from furher destruction. There is a restored to its previous form and circumstance. Above all else, the interest and welfare of our people must be protected and upheld. Si Governor Yebes miapelar sa kagamhanang lokal sa Dipolog sa pagsunod sa balaod ug pagtimaan sa sulat sa provincial attorney nga undangon na niini ang pagkuha ug pagtransportar sa balas ug graba nga walay corresponding delivery receipt ug permit nga gi-isyu sa probinsya. (The New Nandau, Vol. XVI No.53)

Aron sa pagdala sa kasikas ug kasadya nga nahimo sa Hudyaka Zanorte Festival didto sa nasud sa Amerika, ang grupo sa mga taga-Zamboanga del Norte nga mao ang ZAMNAI, ang mipahigayon sa ilang little hudyaka festival didto sa Chicago, Illinois kaniadtong Sabado. Mao kini ang gikonpirmar pinaagi sa email nga gipadala ni Remchile Sienes,  presidente sa Zamboanga del Norte Association of Illinois ug mao usay nangulo sa pagsaulog sa panaghiusa ug panagdait sa tanang mga taga-Zamboanga del Norte nga atua na nakabase sa Chicago, Illinois sa nasud sa Amerika.

Daghanang mga kalihukan ang gimugna sa maong grupo nga diin susama ug sibo sa mga kalihukan nga gihimo sa hudyaka zanorte festival dinhi sa lalawigan. Matud pa ni Sienes nga gituyo nila paghimo ang maong selebrasyon sa Chicago aron usab madasig ang mga taga Zamboanga del Norte ug uban pang US nationals nga mobisita sa lalawigan ug mosaksi sa mga umaabot pa nga kasaulogan sa Hudyaka Zanorte Festival. Dugang asoy ni Sienes nga dako ug matabang ang maong paghimo nila sa selebrasyon gumikan kay matan-aw usab sa mga katawhan didto kun unsa ka sadya ang maong kasaulogan sa Hudyaka dinhi sa lalawigan.

Sa laing kalambuan gikalipay ug dako usab ni Provincial Tourism Officer – Designate Atty. Ivan Patrick Ang ang maong selebarasyon nga gihimo sa mga taga-Zamboanga del Norte tungod kay matud pa niya nga pinaagi unya sa maong kasaulogan makatabang ug dako ang grupo sa ZAMNAI sa pagpromoter sa lalawigan didto sa Amerika. Gipamahayag usab ni Governor Rolando Yebes nga ang gihimo sa ZAMNAI dako kining kalampusan gumikan kay panahon na nga molambo ang sektor sa turismo sa atong probinsya ug mao unya kini magbukas ug daghanang oportunidad sa paghatag ug kapanginabuhian sa katawhan ning lalawigan. (Mindanao Star, Vol.III No.22)

Milutaw karon nga ang kagamhanang local sa dakbayan sa Dipolog maoy nahimong ehemplo sa tanang mga malapason sa balaod kabahin sa environment. Kini karon ang gipakita sa kagamhanang local sa Dipolog ngadto sa katawhan nga wala kiniy tinguha nga mosunod sa gipatigbabaw nga Zamboanga del Norte Small Scale-Mining Ordinance. Matud pa ni Provincial Attorney Jes Gal Sarmiento, Jr. ang gilugway sa probinsiya nga gratuitous permit sa city government sa Dipolog milibkas niadto rang Desyembre 2006 ug hangtud karon wala pa kini ma renew human wala dasoni sa Provincial Mining and Regulatory Board ang renewal application niini.

Angayang kasayran ang PMRB gipanguluhan sa regional director sa DENR Bureau of Mines and Geo-Sciences diin ang tanang application para pagkuha ug balas ug graba ug ubang quarry materials moagi sa pag-aprubar ayha irekomendar sa gobernador para na sa paghatag ug permit. Apan ang gipakita sa administrasyon ni Mayor Roberto Uy sa Dipolog usa ka klarong pagpa-ila nga dili sila motahod sa gimbut-an sa balaod kay padayong gimandu niini ang pagpahakot ug mga graba ug ubang filling materials wala magbatun ug permiso gikan sa buhatan sa gobernador. Matud pa sa pangulo sa Provincial Environment and Development Office o PEDO ang naka ngil-ad niini kay ang kagamhanang local mismo sa siyudad sa Dipolog nagpakita atubangan sa publiko sa klarong paglapas niini sa balaod.

Giklaro usab ni Atty. Sarmiento nga sa miagi ang Dipolog mipalit ug delivery receipt apan wala kini magpasabot nga kon magbatun sila niini mamahimo na silang maka mina ug graba ug balas ug ubang filling materials kay dili man kini ang gihisgutang permit diha sa ordinansa. Gibutyag usab sa hepe sa PEDO nga niadto pang buwan sa Enero ang mga katawhan sa Barangay Silawe, Polanco nga maoy atbang sa Barangay Sangcol sa Layawan River diin nagkuha ug graba ug balas ang Dipolog nga misang-at sa ilang petisyon ug reklamo atubangan sa buhatan sa gobernador nga nanawagan sa pagpahunong sa pagmina kay naapektuhan ang ilang mga yuta daplin sa suba tungod sa nasinating pagka inas ug pagka kan-kan kay nagkalawom ang suba sa pagpunay ug kuha sa graba ug balas sa siyudad. Sumala pa ni Atty. Sarmiento kini maoy usa sa bug-at nga rason ngano nga wala madasoni sa PMRB ang renewal sa Dipolog para sa ilang pagkuha ug balas sa Layawan River sa Barangay Sangcol.

Apan taliwala sa gipalanog nga pagsupak sa Barangay Silawe, gipakita sa mayor sa Dipolog nga wala kiniy pakabana unsay dangatan sa mga yuta sakup sa nasangpit nga barangay sa Polanco makapadayon lang sila sa ilang pagkawat ug mineral resources. Matud pa ni Atty. Sarmiento unta gipakita sa city government sa Dipolog ang maayong ehemplo nga kini maantigong mosunod sa gimbut-an sa balaod inay nga magpabadlong ug maoy mag-una-una sa paglapas. Gibutyag usab ni Mr. Remelo Damuag sa PEDO nga gigamit pa sa city hall ang ilang mga meyembro sa Team DAVID aron sa paghuro-huro sa mga monitoring team sa kapitolyo para buhian ang ilang dinakpang dump truck.

Matud pa ni Mr. Damuag usa ka meyembro sa Team DAVID nga nagpaila kaniya nga Commander Cobra ang nanawagan para pabuhian ang dump truck sa siyudad nga nadakpan. Sumala pa ni Damuag bisan giunsa nila sa pagpasabot ang Dipolog nga undangan una ang pagkuha nila ug balas ug graba kay wala pa silay gibatunang permit kini wala gayud paminawa sa city government. Sa iyang kabahin si Governor Lando Yebes, nagkanayon ang gihimo karong aksiyon sa PEDO igo lamang nagsunod sa mandu sa provincial ordinance kabahin sa Small Scale-Mining. Sa samang bahin siya nanghinaut nga unta ang ubang mga kagamhanang local sa Zamboanga del Norte mosunod unta sa gipatigbabaw nga balaod sa probinsiya. Gisalikway usab sa gobernador ang mga alegasyon nga tungod sa politika gilisud-lisud ang Dipolog sa ilang pagrenew sa permit. Sumala pa ni Governor Yebes kon politika man gani maoy hisgutan ug gilisud-lisud sila wala na lang tagai daan ang Dipolog ug advance nga delivery receipt. Ang nakaproblema sa renewal sa Dipolog kay nakita nga daghan silang nabuhat nga mga kalapasan ilabi na sa pagprotiher sa atong kinaiyahan. (Press Freedom, Vol. XIX No. 38)

Laing 40-footer van nga puno sa mga medical supplies ug modernong kahimanan ang gikarga ug gipadala karon sa mag-asawang Bill ug Guadalupe Farace gikan sa nasud sa Amerika alang sa ilang laing donasyon nga itunol sa kagamhanang probinsyal. Base sa impormasyon nga gihatag ni Atty. Ivan Patrick Ang, hospital in-charge, kini mipamahayag nga mao kini ang ika-upat nga ayudang pangmedikal nga nadawat sa kagamhanang probinsyal gikan sa mag-asawang Farace. Angayang kahibaloan nga ang maong mga medikal nga kahimanan ang gikalap kini sa mag-asawa gikan sa nagkalain-laing estado sa nasud sa Amerika pinaagi na sa Renewed Life in Jesus Christ Ministry nga nakabase sa Windham, Vermont, USA.

Ang maong mga medical supplies naglangkub kini sa hydraulic beds, mga syringes ug uban pang kinarton nga mga mahinungdanong kahimanang pangmedikal nga giandam sa mag-asawa alang unya sa pagbukas sa bag-ong tambalanang probinsyal. Gikatakdang mahidangat ang maong mga supplies karong katapusang semana sa Hulyo. Subay sa maong donasyon nga gitunol sa mag-asawa giayudahan usab kini sa duha ka grupo sa mga taga Zamboanga del Norte nga atua na nakabase sa nasud sa Amerika nga mao ang Zamboanga del Norte Association of Illinois (ZAMNAI) ug Zamboanga del Norte Asociation of California (ZAMNAC).

Ngani mihatag sa iyang personal nga salapi nga nagkantidad sa $1000 dollars ang presidente sa ZAMNAC nga si Mr. Harry Mueco ug aduna pa usay umaabot pa nga mga ayuda nga ihatag sa mga taga Zamboanga del Norte nga didto nakabase sa Chicago, illinois. Gamiton unya ang maong mga salapi nga natigum sa maong grupo isip bayad sa shipment sa maong mga supplies padung na dinhi sa lalawigan sa Zamboanga del Norte. Dugang pamahayag ni Atty. Ang nga ang mga kalambuan nga nakuha karon sa lalawigan ang resulta na kini sa pagbiyahe ni Governor Rolando Yebes sa nasud sa Amerika ug pagkugi niini nga mahatagan sa serbisyong medikal ang katawhan ning lalawigan. (Mindanao Star, Vol.III No.22)

Mokabat sa P340 mil ka pesos gikan sa buhis sa mga katawhan sa Dipolog ang gigastu para sa inugurasyon ug pagpanumpa sa mga bag-o napiling opisyales sa siyudad sa Dipolog sa pagpanguna ni Mayor-elect Evelyn T. Uy. Basi sa Obligation Request No. 100-07-06-3975 nga pinetsahan ug Hunyo 13, 2007 nagpakita nga ang kagamhanang lokal sa Dipolog migastu ug P340 mil ka pesos para sa pagkaon sa inugurasyon ug pagpanumpa sa mga napiling opisyal nga midaug sa nakalabay’ng Mayo 14, eleksiyon. Ang pundo sa gastu gikuha gikan sa budget sa Non-Office sa Account Code 969-29.

Sa Pruchase Request No. DI-930 nga pinetsahan ug Hunyo 13, 2007 nakabutang ang item nga 1,500 ka tawo ang pakan-on sa pack lunch sa tag P120.00 kada tawo nga langkuban sa rice, usa ka buok fried chicken ug beef steak apil na ang bayad sa lugar diin ipahigayon ang kalihukan nga mokostar tanan ug P180 mil ka pesos. Sa nasayran nga ang pagpanumpa nila ni Mayor-elect Evelyn Uy ug mga kaubang opisyales sa Dipolog giapilan usab nila ni Mayor Carlito Feras sa Roxas, Mayor-elect Russel Adasa sa Jose Dalman ug Congressman-elect Rosendo Labadlabad gipahigayon sa gymnasium nga gipanag-iyahan sa pamilya ni kanhi Governor Gani Amatong. Didto gitapok ang mga municipal ug barangay officials uban sa ilang mga supporters nga gilibre ug kaon gikan sa panudlanan sa kagamhanang lokal sa Dipolog nga gikuha gikan sa buhis sa katawhan.

Laing budget ang giandam alang sa 800 ka tawo nga ilang pakan-on nga didto gipahigayon sa Top Plaza Hotel kay ang nakadaug nga caterer mao ang Reign Catering. Ang kaon sa mga piniling bisita wala nay labut ang mga pobre nga katawhan naglangkob na sa lechon, butternut squash soup, buttered rice, mixed root vegetables, carbonara, grilled squid stuffed w/ salsa cruda pesto crusted pork loin roast with cognac demi glase, mocha squares, bottled softdrinks lakip na ang bayad sa lugar diin gipahigayon ang kombera. Ang gipahat nga budget para sa mga piniling bisita tag P200 kada tawo diin sa 800 mokostar tanan ug P160 mil ka pesos. Sa Purchase Request No. DI-930 tanan nakabutang nga ang gastu mokostar ug P340 mil ka pesos para sa Oath Taking Ceremony sa mga elected officials sa Hunyo 25, 2007 lakip na sa mga gidapit niining bisita. Wala pa hinoon mahibaw-e kon migasto ba ang kagamhanang probinsyal sa oath taking nila ni Governor Yebes ug mga board members kagahapon nga gipahigayon sa Convention Center.

Sa sayo pa gipasalig nila ni Governor Yebes ug Vice Governor Olvis nga walay magasto sa panudlanan sa probinsya ang ilang pagpanumpa kay ilang kaugalingong kuot sa bulsa ang igasto sa mga pagkaon nga idulot sa mga bisita. Matud ni Olvis ang mga board members nag-amot ug tag P15 mil ka pesos matag usa samtang sila ni Governor Yebes mohatag ug baka ug duna pay donasyon gikan sa ilang mga higala. Tinubdan mibutyag nga nakagasto gihapon ang probinsya sa pagpanumpa nila ni Governor Yebes apan dili ra sama sa kadako sa nagasto sa siyudad sa Dipolog. (The New Nandau, Vol. XVI No.53)

Hingpit nga gibalibaran sa gobernador ang gipangayo sa mayor sa Dipolog nga buhian ang duha nila ka dump truck nga nadakpan kay naghakot ug mga balas nga walay permit ug ang gipadali-dali niining gipangayo nga gratuitous permit. Tuod man gitubag ni Governor Lando Yebes ang suwat ni Mayor Roberto Uy sa dakbayan sa Dipolog sa samang adlaw nga kini nadawat sa buhatan sa gobernador Hunyo 27, 2007. Sa iyang tubag giklaro daan ni Governor Yebes nga ang lederatu karon sa probinsiya komitado sa pagtuman o pagsunod sa mandatu ilawom sa Local Government Code diha na sa pagsagup ug tukmang mga lakang para sa pagpanalipod ug pag-amping sa gibatunan niining kayutaan, minerals, marine, forest ug ubang mga resources sulod sa probinsiya.

Giklaro usab sa gobernador nga ang pagpagawas ug permit para sa pagkuha ug pagtransportar ug balas ug graba ang nahasulod ilawom sa Mining Act of 1995 uban sa iyang implementing rules and regulations inubanan sa Provincial Ordinance No. ZN-05-71 nga giuluhan ug The Small Scale Mining Ordinance of Zamboanga del Norte. Gihisgutan sa amahan sa probinsiya sa iyang tubag ngadto sa mayor sa Dipolog nga ang gratuitous permit nga giisyu sa probinsiya para sa siyudad nagtugot alang sa pagmina ug balig 10,000 cubic meters sa sand and gravel for non-commercial purpose sa may Layawan River nga maoy utlanan sa Barangay Sangkol, Dipolog ug Barangay Silawe, Polanco. Gipahinumduman sa gobernador ang mayor nga ang Dipolog miuyon sa pipila ka giimposar nga mga kondisyon nga ang permit holder kinahanglang maoy modumala sa operasyon niini sibu sa tukmang pamaagi ug environmentally responsible manner para dili makamugna ug kadaut sa palibot, ika duhang kondisyon nga ang pagkuha sa mga materials gikan sa maong lugar nga gitugut sa permit kinahanglan magsubay sa gimbut-an sa local ordinances, ikatulo ka kondisyon nga ang permit mamahimong masuspenso o kaha ma rebukar sa bisan unsa nga panahon pinaagi sa gobernador kon sa iyahang opinion o tungod sa interest sa publiko o kaha napakyas ang permittee sa pagsubay sa terms and condition nga nabutang diha sa permit.

Ang permit nga gibatunan sa Dipolog milibkas niadto rang Desyembre 1, 2006. Sa nakalabay’ng Pebrero 2, 2007 ang provincial attorney nagpadala ug suwat ngadto kang Mayor Uy nga nag-awhag niini nga undangan ang ilang pagpunay ug hakot sa balas ug graba nga walay tukmang dokumento. Ang maong suwat gisundan sa laing suwat nga penetsahan ug Pebrero 20, 2007 nga nagpahibawo sa mayor sa Dipolog nga ang Delivery Receipts nga naisyu para sa siyudad sa wala pa ang Desyembre 1, 2006 ang dili na mamahimong magamit. Apan bisan pa niini wala gayud motuman ug mosanong ang mayor sa Dipolog hinungdan nga duha sa dump truck sa siyudad ang nadakpan sa mga operatiba sa PEDO.

Gitataw ni Governor Yebes sa iyang bawos ngadto kang Mayor Uy nga ang pagkuha ug pagtransportar ug mga balas ug graba nga walay tukmang dokumento mahulog sa salang Theft of Minerals ilawom sa DENR Administrative Order No. 96-40 ang Revised Implementing Rules and Regulations of the Philippine Mining Act of 1995. Nabutang usab sa Small Scale Mining Ordinance of Zamboanga del Norte nga ang pagpanguna ug balas ug graba nga walay tukmang permiso gikan sa gobernador usa ka kongkretong ebedensiya sa illegal mining diin gikuha nga materials ug ang sakyanan nga gikargahan niini pagadakpon sa kagamhanan. Gipataban usab ni Governor Yebes ang reklamo sa mga katawhan sa Barangay Silawe, Polanco nga nanawagan ipahunong ang pagpanguha sa Dipolog ug balas sa Layawan River kay nakaapektar na kini sa mga sikbit nga mga umahan.

Lakip na sa gipataban sa gobernador ang resolusyon sa Sangguniang Pambarangay sa Silawe nga nagapalanog sa susamang panawagan sa iyang mga katawhan. Nasayran nga ang application sa Dipolog sa pagrenew sa ilang gratuitous permit wala una hatagi ug aksiyon sa Provincial Mining Regulatory Board tungod sa nadawat niining mga reklamo. Giingan sa gobernador ang mayor sa Dipolog nga labaw sa tanan ang interest ug welfare sa katawhan kinahanglang maoy ipatigbabaw ug proteksiyonan. Sa ilang higayon ang kagamhanang probinsiyal miapilar sa kagamhanang local sa Dipolog nga mosunod sa gimbut-an sa balaod. (Press Freedom, Vol. XIX No. 38)

Sa  paggula niining atong lindog karong semanaha, ang dakbayan nagbaton na sa bag-ong mga hut-ong sa mga opisyales nga maoy modumala sa renda sa kagamhanan nga gipanguluhan ni Madam Mayora Evelyn Tang Uy ug sa iyang mga ginsakupan sa konseho. Kitang tanan nasayud nga mao kini ang unang higayon sa kasaysayan sa atong dakbayan nga usa ka babaye ang modumala sa pinakataas nga posisyon sa dakbayan. Usa kini ka mabulukon nga panid sa kasaysayan nga dili angay nga ibasta-basta lamang tungod kay kitang tanan adunay kalabutan niini. Tuod man, natuman na ang nahisulat sa iyang mga bitoon tungod kay karong semanaha si Mayora Evelyn nanumpa man sa iyang kinasingkasing nga pagpanerbisyo atubangan sa Diyos ug sa mga katawhan.  Kanimo Madam Evelyn, dawata ang mainiton namong pagdawat kanimo isip maoy Inahan sa dakbayan.

— oo000oo —

Sama sa tanang mga butang nga adunay kinutuban, si Mayor Roberto Y. Uy manamilit usab sa iyang katungdanan sugod sa Hulyo 1, nga mao usab ang ika 94 ka tuig nga sumad pagkatukod ug pagkamugna sa dakbayan sa Dipolog. Dili na kini kapugngan tungod kay kini mao man ang mando sa balaod. Ug sa dili pa manamilit si Mayor Uy, ato usab siya nga pasalamatan sa mga kaayuhan nga iyang gibubo sa dakbayan bisan pa man kun ang uban niini miani ug mga dili kaayo positibo nga mga reaksiyon gikan sa mga kusog manaway kay wala miangay sa tinarung nga pamaagi. Sa iya unya nga pagbiya, si Mayor Roberto Y. Uy nagbilin ug labing daghang mga kalambuan nga kita nasayud nga ipadayon sa iyang mahal nga kapikas kinsa mao na karon ang mopuli kaniya sa pag-alagad sa mga katawhan sa dakbayan.Kita nanghinaut nga unta si Mayor Uy makakaplag sa tiunay nga pagpangalagad sa katawhan dili kay tungod siya dili na usa ka sulugoon sa katawhan apan tungod kay siya usa ka masunurong tigpangalagad sa Diyos. Daghan ang mga katawhan nga nakadayeg kaniya tungod kay si Mayor Uy adunay gitawag sa pinulungang Iningles nga POLITICAL WILL sa pagpatuman sa mga proyekto sa kagamhanan nga makahatag ug kalambuan sa mga taga Dipolog.

— oo000oo —

Bisan pa man sa mga pagtamay ug pagbiay-biay nga iyang nadawat, si Mayor Uy wala nanumbaling niini ug mipadayon sa pagpatuman sa iyang nasuta nga maayong ipatuman inabagan sa iyang mga makugihon ug ligdong nga mga sinaligan. Si Mayor Uy dili ug dili malimtan isip usa ka Amahan sa Lungsod nga mahadlukon sa Diyos, nga bisan sa mga pagtamay siya nagpabilin nga kalma ug wala midangop sa pagbuhat ug mga dautang lakang. Dili usab siya malimtan nga iyang natagaan ang mga kabarangayan sa maayong mga dalan aron dili na mag-antus ang mga katawhan sa tumang kapait sa dihang kusog ang ulan ug usab kun haskang inita ang panahon. Ug labaw sa tanan, si Mayor Roberto Y. Uy dili malimtan tungod sa Dipolog Boulevard kinsa sa walay paglubad ang gihugupan sa mga katawhan sa matag adlaw nga tanan.

Kanimo Mayor Roberto Y .Uy. DAGHANG SALAMAT! (Dipolog Chronicle, Vol.VI1 No.1)

Nahimong finalist karon si Ms. Marguerite Nicole Tigmo Taylor, 1st runnerup sa Ms. Zanorte 2007 sa produktong White Castle ug Palmolive Model Search didto sa Metro Manila. Si Ms. Taylor anak nila ni Mr. Steven Earl Taylor usa ka Amerikano ug Mrs. Rufina Tigmo Taylor nagpuyo sa dakbayan sa Dipolog ug nitibo nga taga Sindangan nga mao usab nga lungsod iyang gi-representahan atol sa miaging Ms. Zanorte 2007 competition.

Gumikan sa kaanyag ug kalantip sa panghunahuna sa dalaga, siya mao karon ang nagrepresentar sa Mindanao ug Visayas Regions sa White Castle Model search dala ang garbo sa lalawigan sa Zamboanga del Norte diin siya ang nahimong mananaug sa semi-final competition nga didto gipahigayon sa Boracay Island, Aklan sa Visayas. Nasayran usab nga ang maong model search adunay total prize nga P2 million pesos nga modelling contract alang na sa modaug sa kompetisyon. Bag-ohay pa lamang si Ms. Taylor nahimong finalist sa Palmolive Circle of 10 sa ASAP sa ABS-CBN Channel 2 diin padayon usab karon ang iyang paghimo ug mga product endorsements ug pictorials alang na sa promosyon sa maong produkto.

Si Ms. Taylor nga usa ka 2nd year student sa kursong Medical Technology sa Cebu Doctors College ang model usab sa Ayala Company ug nahimong finalist sa Ford International Modelling Search. Si Taylor ang pinaka-una nga taga Zamboanga del Norte nga nahimong mananaog isip 2nd runnerup sa Ms. Teen Philipines 2004. Kahibaloan nga si Ms. Taylor, gumikan sa iyang ka maayo motubag sa mga pangutana sa mga membro sa Zamboanga del Norte United Correspondents siya ang gipili isip Darling of the Press sa Ms. Zanorte 2007 atol sa 3rd Hudyaka Festival. (Sam Buddy, Press Freedom, Vol. XIX No. 38)

Dakbayan sa Dipolog, tal kwalipikado pagka siyudad.  Barometro dinhi pagdagsang sa kapanginabuhian sa mga salawayong kalihokan.  Gawas sa mga pagsanay sa kawat, holdup, carnap ug uban pang krimen nga dili na maganap pagpitol sa mga hingtungdang otoridad, naay naghitak gitukod “internet outlet” nga karon nahimong pantalya…sa gisaway kaniadto nga Viceo Computer nga gikabuangan sa mga kabataan nga nagtungha. Namatikdan nga panahon walay mga customer, ang maong Internet Outlet sa mga hingkod panuigon nga mag cha-chat, naa, magpunsisok ang mga kabataan magdula.  Moingon kita nga dili tagad maganap kining laing tintasyon sa kabataang nagtungha nga magyampungad diha sa internet outlet sa kakulangon sa atong otoridad.  Atong katungdanan mga ginikanan nga taman sa mahimo mag monitor sa nagtungha natong kaanakan.  Dili magsalig nga laing tawo… ug kapolisan.

Nindot alang sa taga ZaNorte paghisgot ni napili pag-usab gobernador Rolando E. Yebes… nga sama sa iyang unang pagdaog permaninti wad-on ang pamolitika; hingusgan dugang ang paghatag serbisyo social ug infrastraktura alang sa tanan; sugdan ang pag-abli sa bag-o moderno ug hamogaway nga hospital nga kumpletohan sa kahiman, serbisyo ug mga tambal; walay gipihig mga dapit o mga pundok sibiko nga tukoran mga prohekto nga walay gipihig mga dapit o mga pundok sibiko nga tukoran mga prohekto nga walay laban bawi; dugang pagtutok sa hut-ong sa mga mag-uoma ug ayuda alang sa agrikultura ug mga livelihood kalihokan; pagpadayon sa kalihokan sa “Lando Bibo” ang gikasinahan, dayon gisundog sa kaatbang gipamolitika; permi ang pag-ila sa nahikalimtang hut-ong sa katawhan nga mao karon ang mga membro sa Lando Bibo nga madan-okan sa mga prohekto ug livelihood programa nga giprayoridad sa gobernador kapahatan salapi nga iya usab gitagaan dakong mga panahon sa kaulohan dugang hinabang sa national funds dugtong sa unang prohekto karon ni PGMA ang paghatag kahigayonan sa daghang mga kabos sa tibook nasod; ug hangtod-hangtod ipakayab ang bandila…tema… UNA SA TANAN ANG KATAWHAN.

Nindot lagi ang maong balita hisgot ni Yebes.  Apan sa pikas bahin sa mga kaatbang sa politika… nagpadayon nga wala pa mahuman kanila ang pamolitika.  Bisan unsay matukod prohekto, kalihokan mapuslan sa katawhan, serbisyo nga walay gipihig tanan dili makit-an sa kaatbang sa politika.  Naghari ang kasina gumikan sa ilang kapildihon…gumikan nga wala na mahiangay ang mayoriyang katawhan kanila.  Ilang pagdumot sa administrasyon ni Yebes gipadulot sa ilang unod, bukog, dugo ug kalag.  Nalimot nga ang pagdumot maoy makapadasig multo sa atong mga kalag.  Nga ang pagdumot madala sa lubnganan, nungka ang bahandi, kabtangan ug kalampusan.  Ang pagdumot mohasi hangtod-hangtod kanimo.  Walay “rest in peace” o RIP kay magbalik-balik imong pag multo pagka madenomtanon ning kalibutan. Atong mahinumdoman nga nagbalik-balik ang pagsaway sa kaatbang sa politika ang unang dako nga kalampusan sa kalihokan HUDYAKA.  Wala makit-I ang daghang mga patigayon nga misulbong pagkalit ilang pag-uswag sa usa kapin ka semana nga pasunding ug pasundayag.  Nagbaha ang salapi gikan sa bisan unsa nga kalihokan.  Gibali-wala kini sa mga kaatbang ug ang dagway magpabilin mag kulismaot hangtod.

Si Yebes namatikdan nga nakasundog kang “inspirational writer” Dr. Napoleon Hill nga nagkanayon:  “You may not like the work in which you are now engaged.  There are two ways of getting out of that work.  One way is to take but little interest in what you’re doing.  Aiming merely to do enough with which to ‘get by.’  Very soon, you will find a way out because the demand for your services will cease.  The second and more effective way is to render more service and better service than one is paid to render.  By doing so, you only exercise your service rendering qualities, but build a reputation on that will eventually set the law of increasing return to work in your behalf for this reputation will create a demand for your services far and wide.  Make it your business to render more service and better service than that for which you are paid, and Lo!  Before you realize what has happened, you will find that the world is willingly paying you for more than what you are. (Press Freedom, Vol. XIX No. 38)

Ang pulong nga “inugorasyon”, daghan ang kahulugan. Sa uban, kini nangahulugan nga “sinugdanan sa usa ka panaw”. Sa pipila, kini nangahulogan usab sa paghatag ug bisbis sa panalangin o grasya. Apan para sa kadaghanan kini nangahulogan nga “kadaugan”. Apan bisan kung asa pa ka mudapig-pabor niining maong mga kahulugan, silang tanan pulos tinuod nga mga kahulogan sa maong pulong. Ang inagorasyon sa pagkasubli ni Halandong Gobernador Rolando E. Yebes nga iyang selebrar gahapong adlawa (Hunio 30, 2007) maoy sinugdanan na usab niya sa pagtaak sa bag-ong ang-ang para niya mahatagan ug dugang ekonomikanhong pagpalambo ang atong lalawigan ug ang iyang gihigugmang mga katawhan sa Zamboanga del Norte, pinaagi sa paghatag kanila sa ilang gikinahanglan kaayong mga proyekto ug kapanginabuhian.

Dili nato ikalimod nga sa una pa lang gani nga termino ni Gobernador Lando, nakapatukod na siya ug daghanang mga proyekto, nakahatag siya ug daghanang ayuda panginabuhian, nakatunol na siya ug daghanang ayuda medical, ug uban pang mga maayong mehuras para sa kaayuhan ug interis sa atong mga katawhan, ilabina ang mga kabus ug uyamot. Kining maayong binuhatan ni Gobernador Lando ang wala hikalimti sa atong mga katawhan. Kini ang gisuklian nila sa ilang gugma, sa ilang pagsubli ni Gobernador Lando pinaagi sa makabungog nilang buto, ngadto sa iyang naandang puesto sa pangagamhanan. Ug kini dili gayud nato angayan nga hikalimtan kay wala pa sukad kita makabatong ug gobernador nga sensiro ug seryuso sa iyang panerbisyo ngadto sa iyang katawhan— kung dili si Gob. Lando pa. It’s a lot more risky or dangerous to change a tested, good man to somebody whom we have not yet, or we have already tested. Busa sa akong panagna, kung dili mausob ang personal ug opisyal nga kinaiya o gawi ni Gob. Lando, ipatapos sa atong mga katawhan ngadto ni Gobernador Lando ang iyang ikatulong termino isip atong gobernador.

Ang inugorasyon ni Gob. Lando nagkahulogan usab sa iyang pagpangayo sa Kahitas-an ug dugang grasya ug panalangin aron siya mahatagan ug mga maayong giya o gabayan sa pagdumala niya sa iyang katawhan ug sa atong lalawigan. Dili ikalalis ug ikalimod nga sa si Gob. Lando mahadlokon sa Diyos. Wala man tuod siya mupagarpar nga siya usa ka relihiyuso kaayong tawo (dili susama sa iyang kaatbang sa mialay’ng piniliay) apan ang punay niyang pag-adto- tungha sa misa sa simbahan sa Dominggong dako, nagpakita nga gusto siyang mabati sa Kahitas-an, mangayo sa atong Diyos sa mga maayo ug tin-aw nga pamaagi aron mahatagan niya ug mayo, insakto ug hustong serbisyo ang iyang mga katawhan. Giila ug gitamdan ni Gob Lando ang panultihon nga ang tingog sa katawhan, tingog usab sa Diyos.  Vox populi, vox dei!  Kini ang tinuod!

Sumala pa obserbasyon sa taga-Capitolyo, wala pa sukad masukad nga ang usa ka gobernador sa probinsya ang nagpasiugda ug week-end prayer (matag Biernes inig tak-op na sa trabaho) aron sa pagpahinumdom sa iyang mga mamumuo nga aduna pay mas labaw nga gamhanan kaniya— ang Buhing Ginoong Diyos nga Makagagahom sa Tanan!!! Ang maong inugorasyon ni Gob. Lando kagahapong adlawa ang matawag ug mangahulogan usab sa dakong kadaugan sa atong katawhan, ilabina ang mga kabus ug uyamot. Sa makabungog nga bulto sa boto nga gihatag sa atong katawhan ngadto sa gobernador niadtong milabay’ng piniliay, ilang gihatagan pa’g usab siya ug lab-as nga mandato, piyal, ug gahom aron siya ang mupadayon sa pagpangulo kanila paingon sa tukma ug insaktong dalan sa ekonomikanhong pag-asenso.

Apan subo kaayo nga paminawon ug kanunay kitang matingala nganong aduna pa pipila ka lugas nga mga tawo nga nagpabiling halap, libat, diyong ang mga mata, kon dili ba buta nga wala makakita o hadlok makakita sa mga maayong binuhatan ni Gobernador Lando Yebes para sa atong katawhan. Ila ba kining gituyo o tinuyo? O bunga ba kaha kini sa ilang nag-uro-uros nga pangabubho, kay nakahibalo sila nga sa dugay na nga panahon sa ilang pagkupot sa renda sa pangagamhanan sa probinsya, nga gitugyan kanila sa atong katawhan, wala silay nahimo nga kaayohan ngadto kanila, but only to advance and promote their displaced, selfish political interests! I and many think that Gov. Lando’s political predecessors, including their political leaders, had committed the biggest political blunder in mishandling the affairs of our province during their time resulting to nothing else but the province having been tagged with a shameful title of “The Poorest Province” of our Banana Republic! Passssssssssssstilan! Whew! Sa katapusan, ang inugorasyon ni Gob. Lando kagahapong adlawa nagrepresentar sa dakong kadaugan sa atong katawhan dinhi sa atong lalawigan. Silang tanan ang puno sa paglaom nga dugangan pa sa atong buotan nga gobernador ang mga maayong buhat o mehoras nga iyang ipaambit ngadto kanila sa iyang pagtung-tong sa iyang ikaduhang termino. Yesterday, I heard them all cheering: “Go! Lando Go!” To my good friend and governor, let me say: “I WISH YOU ALL THE LUCK AS YOU ENTER INTO YOUR SECOND TERM! KEEP UP THE GOOD WORKS!” (Mindanao Star, Vol.III No.22)

Gipahigayon kaniadtong Miyerkules Hunyo 27 ang Oath taking sa mga Board Of Directors ug mga bag-ong mga presidente sa Liga ng mga Barangay – ZDN Chapter didto sa Rejoice KTV Bar sa barangay Minaog ning dakbayan. Sa pagpangulo ni Hon. Arasam Ismael, Liga President ug ex-officio sa Sangguniang Panlalawigan ug Vice Governor Francis Olvis, nanumpa ang bag-ong upat ka mga Board of Directors nga sila si Hon. Jose Joy Olvis, ABC President sa lungsod sa Polanco, Hon. Daisy Limbang, ABC President sa lungsod sa Siayan, Hon, Efren Buntag, ABC President sa lungsod sa Mutia ug Hon Macam Maujon, ABC President sa lungsod sa Sirawai.

Apil sa nanumpa usab ang mga bag-ong ABC Presidents nga sila si Hon. Epifanio Noel isip hulip ni Hon. Crisostomo Eguia sa Katipunan nga napiling mayor, Hon Adriano Dialo isip hulip ni Hon, Martino Magallanes Sr nga napiling SB Member sa lungsod sa Sindangan, Hon. Melodencio Manginsay hulip ni Hon. Socrates Feras nga napiling SB Member sa Roxas ug Hon. Wenefredo Florin hulip ni Hon. Belleno sa lungsod sa Pinan. Sa pakigpulong ni Vice Gov. Olvis kaniadtong Mierkules nga angayan na nga kalimtan ang mga lantugi sa politika kay nilabay na kini ug kinahanglang maghiusa ang tanang mga opisyales sa maong Liga aron maserbisyuan ang katawhan nga labaw nga nanginahalan.

Mapasalamaton usab si BM Arasam ngadto kang Governor Rolando Yebes sa hugot niini nga suporta sa maong organisasyon diin maayoridad sa mga kapitan sa mga kabaranggayan ang nakatagamtam na sa mga daghang mga mehoras nga gitunol sa gobernador sa iyang unang termino. Sa may kabahin usab ni Mr. Jaime Paler, DILG Provincial Director, nga ang maong Liga ang aduna gayuy dakong papel sa pagpalambo sa 691 ka mga barangay ning lalawigan busa angayan gayud nga molihok ang mga napiling mga Presidente sa maong Liga diha na sa pagpaningkamot nga masulbad ug mahatagan ug aksyon ang mga problema sa matag barangay.  (Sam Buddy, Mindanao Star, Vol.III No.22)