Duha ka mga tinun-an sa Grade IV sa Poblacion Ponot Elementary School sakop sa Lungsod sa Jose Dalman ang natambakan sa dihang nahugno ang kisame sa atop niadtung Martes, Hulyo 27 pasado alas kuwatro ang takna sa hapon. Ang maong school building gipatukod gikan sa PDAF ni 2nd District Congressman Rosendo “Dodoy” Labadlabad.

Ang duha ka mga biktima nga tinun-an nga nahagbongan sa kisame nailhan nga sila si  Maribel Denopol ug Fatima Gutiera, parehong 10 anyos ug Grade IV pupil sa Ponot Elementary School. Ang ilang adviser mao si Ms. Eva Marie L. Alipoyo.

Si Maribel Denopol maoy nahinaykan sa pagkahagsa sa kisame hinungdan nga nasamad ug nabunol ang iyang ulo ug bun-og sa ubang party sa iyang lawas.

Matud pa sa biktima suwerte nalang kay abtik pa siyang nakaupo sa dihang nakabantay nga milagobo ang nahugno nga seling sa atop.

Apan bisan pa niini nasamad gihapon ang iyang ulo ug kamot ug maoy iyang gibati karon nga nagsigi ug ngotngot ang samad sa iyang ulo.

Wala dayon mapadapati ug tambal ang samad sa biktima gumikan kay wala siya mitug-an sa iyang maestra ug sa iyang ginikanan sa kahadlok nga siya makasab-an.

“Nagsigi ug ngotngot akong samad kay wala man matambali kay wala man ko mitug-an sa akong maestra nga nahagbongan ko.”

Natambakan pod sa nalusno nga kisame si Gutiera apan bun-og lamang ang naangkon.

Si Ms. Eva Marie Alipoyo, adviser sa Grade IV pupil miingon nga tungod kay sigi ug kaigo sa bato ang atop sa maong tunghaan (mamato ug mangga adto motugpa ang bato sa atop) hinungdan nga nabuslot, apan atubangan sa pagpunay ug ulan karong panahona hinungdan nga nasudlan ug tubig ang kisame o ceiling hinungdan nga nalusno, pagpatin-aw pa sa maestra.

Angay masayran nga ang mga school building ni Congressman Laladbalabd nakaani na kanunay ug mga pagsaway sa mga katawhan gumikan kay substandard ang mga materyales hinungdan nga kadaghanan niini ang nangliki hinungdan mitumaw ang mga kabalaka nga basin kon malusno samtang dunay mga bata ang matambakan ilabi na nga tingklase na karong panahona.

Karon, miresulta ra gayud ang mga kabalaka sa nahitabo sa usa ka lawak sa Ponot Elementary School sakop sa lungsod sa Jose Dalman. (Dodong Guwapo) (The New Nandau, Vol. XX No.3)

Sa kinatibuk-an mitala ngadto sa P26,229,910 ang kinatibuk-ang nagasto sa probinsiya alang sa mga indigents nga nagpatambal sa ZaNorte Medical Center sulod lamang sa tuig 2009.

Basi sa records sa ZMC ang maong kantidad nga subra 26 milyones pesos maoy hinabang nga gilug-way sa kagamhanang pro-binsyal basi sa kinatibuk-ang pasyente nga mi-abot ngadto sa 11,925 gikan sa bulan sa Enero hangtud sa bulan sa Disyembre sa mi-aging tuig.

Ang maong assistance nga nalugway ngadto sa mga indigents nga pasyente naglangkub sa mga tambal nga migasto ang probinsiya ug P9,353,970 pesos, sa laboratory adunay P6,311,000 samtang sa x-ray adunay P127,827.99 pesos, sa ECG P34,741, sa mga medical supplies mi-abot ngadto sa P3,658,493 samtang adunay P6,649,051 pesos ang nagasto Barangay counterpart ngadto sa mga pasyente.

Angayang masayran kadaghanan sa mga pas-yente sa ZaNorte Medical Center diha sa unang adlaw sa ilang pagpatambal aduna silay igong ikabayad sa tanan nilang gikinahanglan gikan sa tambal, laboratory ug uban pa apan inig abot sa pipila ka mga adlaw makahinagbo na kini ug problemang pinansiyal.

Tungod sa prinsipyo sa pagpanerbisyo ni Governor Yebes nga “Una sa tanan ang Katawhan” hinungdan nga wala usab maghikaw ang probinsya pagtabang sa maong mga pasyente hi-nungdan nga  mi-abot ngad-to sa subra 26 milyones pesos ang  assistance nga nalugway ang probinsiya.

Dugang nasayran sa gidak-on sa maong kantidad nga natabang ngadto sa mga kabus nga pasyente sa tambalanan wala pay labot niini ang Philhealth nga direktang napahimuslan ngadto sa mga katawhan.

Karong tuiga, gikan sa bulan sa Enero hangtud sa bulan sa Marso mi-abot na ngadto sa P10,988.455 pesos nga assistance ang nalugway sa ZMC alang  sa 2,065 ka mga pasyente.

Samtang dinhi lamang sa dakbayan sa Dipolog ang probinsiya migasto ug P3,374,880 pesos, kini ang gilugway nga assistance ngadto sa kabus nga pasyen-te nga taga dinhi sa dakba-yan nga nagpatambal sa Zanorte Medical Center gikan sa bulan sa Enero hangtud sa bulan sa Hulyo karong tuiga.

Sa bulan sa Enero 2010 adunay 332 ka mga pasyente ang nagpatambal nga taga dinhi sa dakbayan sa Dipolog, ang probinsiya milugway ug assistance nga subra sa tunga sa milyon ka pesos. Sa bulan sa Pebrero adunay 247 ka mga pasyente nga taga dinhi gihapon sa Dipolog, ang probinsya migasto ug subra tunga sa milyon ka  pesos. Sa bulan sa Marso adunay 287 ka mga pasyente samtang ang hinabang nga nalugway sa probinsiya mi-abot ngadto sa subra P548 mil pesos. Samtang sa bulan sa Abril subra sa P454 mil pesos ang nahatag nga assistance sa probinsiya alang sa 268 ka mga pasyente nga taga dinhi sa Dipolog. Sa bulan sa Mayo mitala ngadto sa 300 ka mga pasyente ug subra sa P435 mil pesos nga assistance ang nalugway. Sa Bulan sa Hunyo adunay 232 ka mga pasyente ug P338 mil pesos usab ang nagasto sa probinsiya. Sa mi-aging bulan adunay nalugway ang probinsiya sa dul-an tunga sa milyon ka pesos alang sa 306 ka mga pasyente.

Angayang sud-ongon, basi sa gilugway nga assistance sa probinsiya ngadto sa mga kabus nga pasyente nga taga dinhi sa dakbayan sa Dipolog nga nagpatambal sa Zanorte Medical Center ang provin-cial government ilalom sa lederato ni Governor Yebes maoy nagsagubang sa ilang gikinahanglan taliwala sa gipasi-atab sa mga kadag-kuan sa kagamhanang local sa Dipolog nga himsog ang panudlanan sa dakbayan, adunay konkretong prog-rama alang sa pag-atiman sa panglawas sa mga kataw-han, apan kini ang kutob ra sa pasiatab tungod kay bisan ang gikinahanglang dyutay nga ayuda alang sa mga katawhan sa Dipolog nga ma-hospital kini ang ihikaw sa city hall. Kung adunay ihatag nga financial assistance kini igo rang e-plete ug motorcab gikan sa buha-tan sa mayor paingon ngadto sa Barangay nga hain nahimu-tang ang Zanorte Medical Center. Gawas pa ang tabang sa city hall ngadto sa mga pasyente sa ZMC nga taga Dipolog mogawas lamang panahon sa election.

Gituhuan nga karong panahona molugwa na usab ang tabang sa buhatan sa mayor dinhi sa Dipolog ngadto sa mga pasyente sa ZMC kung mahinayon ang arangay election.

Niadtong mi-aging ad-law, gisaulog sa ZaNorte Medical Center ang ika duha ka tuig nga anibersaryo nga nagsugod sa iyang pagserbisyo niadtong Agosto 8, 2008. Taliwala sa mga pagbiay-biay ug pagnamas-tamas sa mga kritiko sa Yebes administration nagpa-bilin ug mas milambo pa ang serbisyo sa maong tamba-lanan. Naghulat ug andam nga moserbisyo ang ZMC ngadto sa tawo nga nagpu-nay ug tamay sa maong hospital sa probinsiya. (The New Nandau, Vol. XX No.5)

Wala pa hinoon makahatag ang kapolisan ug pila gayud ang kinatibuk-ang kantidad sa nasakmit nga tinanum nga marijuana lakip sa binulad na nga dahon samtang pagahimoon pa ang pag-inbentaryo sa gidaghanon nga ilang naibot.  (The New Nandau, Vol. XX No.4)

Gilaraw karon sa Bangko Sentral ng Pilipinas nga tukoron dinhi sa dakbayan sa Dipolog ang ilang sangang buhatan aron maserbisyoan dinhi ug sa silingan nga mga lungsod ang mga bangko ug uban pang lynding investors.

Ning semanaha mibisita dinhi sa Dipolog ang mga personahe sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) aron mohimo ug feasibility study mahitungod sa posibling pagtukod ug BSP branch dinhi sa dakbayan.

Si Mr. Ramonnetto S. Gervacio, representante sa BSP nga nakabase sa Ozamis City miduaw dinhi sa dakbayan ug naghipos ug dugang impormasyon para sa gikinahanglang rekesitos sama sa pagtino sa dagan sa ekonomiya, kahimtang sa kahapsay kahusay ug kalinaw, gidaghanon sa mga bangko, presensiya sa mga lending investors ug uban pang commercial activities lakip na ang mga endorsements gikan sa nagkalainlaing sector sa katilingban.

Nasayran nga ang dakbayan sa Dipolog adunay 17 ka mga bangko.

Matud ni Mr. Gervacio nga ilang gitinguha nga sila ang makatukod ug Bangko Sentral ng Pilipinas branch dinhi sa dakbayan sa Dipolog aron direkta na silang makahatag ug serbisyo ngadto sa tanang kabangkohan dinhi sa tibook Zamboanga del Norte aron mamahimong paspas ang dagan sa ekonomiya dinhi sa dakbayan sa Dipolog ug tibook Zamboanga del Norte lakip na sa mga silingan nga lungsod ug probinsya. (The New Nandau, Vol. XX No.5)

Gipadayag karon sa siyudad sa Dipolog nga interesado kini makabatun sa iyang kaugalingong city hospital nga dawat limpyo.

Sa nasayran maoy gusto pagastuhon sa siyudad sa Dipolog ang nasudnong kagamhanan para mapa-tindog ang gitinguha niining city hospital.

Sa samang bahin gitinguha usab sa siyudad nga malibre sila sa lugar nga tindugan sa city hospital kay maoy gipagawas karon sa administrasyon ni Mayor Evelyn Uy nga pangayuon nila ang lote nga gitindugan sa karaang provincial hospital.

Gihimong puhunan sa mayora sa Dipolog ang giluwatang pahayag ni Governor Rolando Yebes nga andam siyang motabang sa siyudad sa ipatindog niining city hospital.

Kini nga pahayag sa gobernador gisakyan gila-yon sa administrasyon sa siyudad nga kon motabang man ang gobernador sa city hospital ihatag niini ang lote nga gitindugan sa karaang provincial hospital.

Sa sayu pa giklaro na daan ni Governor Yebes nga sa una niyang termino sa dihang gisugdan ang pagkonstrak sa bag-ong ZaNorte Medical Center gitanyag niya ngadto kang kanhi Mayor Berto Uy nga maoy mobanos sa pagduma-la sa karaang provincial hospital aron himoon niining city hospital.

Apan ang iyang pag-tanyag wala gayud bawosi ug tubag sa kanhi mayor sa Dipolog diin nagduda ang gobernador nga mitalaw ang siyudad sa pagdawat sa maong tanyag tungod kay makagastu ug daku ang city hall sa pagpadagan sa maong tambalanan.

Giklaro ni Governor Yebes nga karon dili na niya mabalik ang pagtanyag sa lote ug building sa karaang provincial hospital ngadto sa Dipolog sanglit aduna nay interesadong investor nga andam moabang niini nga mao ang Lyceum University sa Manila.

Si Governor Yebes midugang sa pagpahayag nga labaw sa tanan dili na mahimo nga makuha pa ug balik sa Department of Health ang lote nga gitindugan sa karaang provincial hospital sanglit hingpit nang nabutang sa pangalan sa Zamboanga del Norte ang titulo niini.

Ang pagbalhin sa pangalan sa titulo sa lote nga gitindugan sa karaang provincial hospital nahitabo sa ikaduhang termino ni Governor Yebes human gipabayaan lamang kini sa kanhi gobernador nga si Amatong nga wala mag-hikutar nga makabatun ug dokumento ang mga pro-priedad sa probinsiya sama sa gihimong pagpalit niini ug yuta didto sa Sipulan sa lungsod sa Manukan.

Si Governor Yebes sa iyang pagpahibawo nga andam siyang motabang sa Dipolog sa pagpatindog sa ilang city hospital giklaro daan niini nga kini tabang sa teknikal nga aspeto ilabi na sa kasinatian sa pagpadagan ug pagdumala ug tambalan.

Samtang gikahibudngan usab sa ubang mga Dipolog ngano nga ang administras-yon karon wala magkisi-kisi para mangutang aron makatukod ug city hospital.

Kini nga aktuwasyon sukwahi sa gipakita gikan pa sa panahon ni Berto ug hangtud karon ni Mayor Belen nga nanghingusog gayud sila nga mangutang ang Dipolog para sa pagkonstrak ug boulevard ingon man sports center nga unta ang ilang gitinguha nga ipatindog karon usa man ka hospital nga maoy gikinahanglan sa katawhang Dipolognon.

Sa records gikan sa ZaNorte Medical Center nagpakita nga mokapin sa 70 porciento sa mga indigent patients o kabus nga mga pasiente nga mida-ngop sa maong tambalanan taga Dipolog nga nagpaila lamang nga gikinahanglan gayud sa mga katawhan niini ang usa ka city hospital.

Alang sa uban ang gipa-kitang aktuwasyon sa mayora karon nga magtukod ug city hospital taphaw lamang dili sama sa gipakita nilang kadasig sa pagkons-trak ug boulevard ug sports center nga nanghingusog gayud sila nga mangutang para mapatindog ang maong mga proyekto. (The New Nandau, Vol. XX No.5)

Ang Sangguniang Panlungsod ang miawhag karon kang P/Supt. Reynaldo Maclang, hepe sa Dipolog City Police Station nga mohatag ug report kabahin sa insidente sa illegal nga kalihukan diha sa pagpayuhot ug pagamit sa illegal nga druga dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Kini ang resolusyon gidasunan sa konseho sa Dipolog subay na sa napagya nga paghitak sa illegal nga druga nga shabu kon unsay gihimong lakang ug aksiyon sa mga tinugyanan sa kapolisan diha sa pagsumpo niini.

Si Bishop Jose Manguiran mipadala ug sulat kang City Mayor Evelyn Uy ug uban pang pangulo sa nagkadaiyang ahensiya sa gobierno lakip na ang Sangguniang Panlungsod nag-awhag sa pagsubay mahitungod sa kahimtang sa mga hamtong nga kabataan nga gikatahong nalambigit ug nalolong sa bisyo sa pagamit sa illegal nga druga. “Deep concern on the plight of our youth, as well as our citizens who are involved in drugs and other drug related incidents and cases.”

Giawhag usab ni Manguiran ang liderato sa dakbayan sa Dipolog sa paghatag ug hinanali nga solusyon aron masulbad na kining maong problema.

Matud pa sa resolusyon bisan tuod kon ang paghitak sa illegal nga druga epektibo nga gihatagan ug aksiyon sa kapolisan ilawom sa pamuno ni P/Supt. Maclang inabagan sa Team DAVID diha sa pagsikop sa nagamit ug sa tigpayuhot niini apan gikinahanglan ang hinugtanay nga pagbantay mahitungod sa nag-abuso niini.

“This legislative body, in aid of legislation or in order for it to come up with meaningfully and effective legislative actions or measures that will help in the community fight against drug menace, must possess all relevant data or information pertaining to drug abuse incidents or cases, and measure being undertaken by law enforcement agencies to address it.”

Busa pinasubay niini, si P/Supt. Maclang giawhag sa konseho sa gitakda nga executive session mohatag ug report o data information kabahin sa drug abuse incidents o kaso sa druga dinhi sa dakbayan sa Dipolog, in aid of legislation aron matabangan ang kapolisan diha sa pagsumpo niini pinaagi sa pagpanday ug balaodnon. (Press Freedom, Vol. XXII No. 34)

Kini maoy apela sa pamilya Yap-Pacatang atubangan sa pagpatay kang Mark Pacatang, 27 anyos nga nagtrabaho sa Cebu City kinsa nakaplagan na lang patay sulod sa iyang giabangan nga lawak kaniadtong Agusto 2, didto sa dakbayan sa Sugbo.

Nasayran nga si Mark sinagop nga anak ni anhing Bise Gobernador Guy Pacatang.

Hangtud karon blangko pa ang mga otoredad kon si kinsa ang matumbok nga responsabli sa pagpatay sa biktima. (The New Nandau, Vol. XX No.4)

Matuman na gayud ang gidamgong Industrial Center sa atong Lalawigan human maangkon ang apro-badong envinronmental compliance certificate (ECC) gikan sa Environ-mental Management Bureau  ubos sa Department of Environmental and Natu-ral Resources (DENR) sa Region IX.   Ang certificat-ion gipamatud an sa ECC No. ECC-R09-1005-0058 penitsahan niadtong Hunyo 22, 2010, pinirmahan mismo ni  OIC Regional Director Alan B. De Gala.

Ilawom niining maong certification ang Zamboanga del Norte Provincial Agri-Industrial Center  (ZN PAIC) nga diha mahimutang sa Barangay Upper Irasan, Pres. Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte, nga makapatuman na sa mga lakang aron nga maprotihian ang daotan unya nga epikto  sa komunidad, labi na sa panglawas sa tawo, og ingon man sa palibot niini  kun environmento.

Gipalig on kagahapong adlawa Hulyo 27, 2010, didto sa Zamboanga del Norte Convention Center sa dihang gidapit gayud pagtuyo ni halangdong Governor Rolando E. Yebes ang mga  representante sa usa ka consultant sa  BSI kun Berkman Systems, Inc. uban sa taga ECC nga nagpasabut sa Program-matic Environmental Impact Assessment kun PEIA Study.

Ang maong panagtigum gitambungan sa mga Heads of Offices sa Probinsiya, Pinangulohan ni Atty. Rafael Cabanlet, Provincial Administrator, 2nd District BM Edgar Baguio, 3rd District BM Johanna Jalosjos, BM Cariño, DENR, og Mayor Ed  E. Yebes,  Municipal Mayor sa Lungsod sa Roxas, diin didto ipahimutang ang maong nasangpit nga Proyekto.

Gumikan niini mao na kini, ang katumanan sa gitawag ug DDPKRM kun Dipolog Dapitan Polanco Katipunan Roxas Manukan Industrial Zone.  Ngani kamatuoran niini usa na ka daku nga industria sa lana sa lubi ang mag tukod ug oil mil sa Irasan, Roxas ning atong Lalawigan karong tuiga gumikan niining maong kalambuan.

Kining tanan naangkon og matuman, gumikan sa malungtaron nga panglangtaw nga moabanti ang Zamboanga del Norte ni Gov. Rolando E. Yebes, nga   gipatuman  sa buhatan sa DDPKaRoMa, sapagpangulo ni MS.  Ma. Terissa De Jesus. (Nena M. Garcia, ZNUC Member)

Nagpaila lang “balat sibuyas” ang kongresista sa Segundo distrito tapos nagpakita sa iyang kasuko sa media atubangan nabulgar ug gibatikos ang nahugno nga kisame sa eskuwelahan sa Barangay Poblacion, Jose Dalman nga adunay dakong marka sa kilid, “Through the Effort of Congressman Rosendo Labadlabad”, kini nag Ponso Pilato na human iyang giangkon sa kahanginan nga wala siyay labot kay dili nagagikan sa iyang kaugalingong pundo ang pagtukod sa maong proyektong eskuwelahan.

Si Congressman Labadlabad nga nagpa-interview sa programa Katin-awan ni Elmer Elmedolan sa DXAA miangkon nga dili gikan sa iyang PDAF ang pundong salapi sa gitukod nga 2 class room building sa Poblacion, Jose Dalman kay kini hinatag gikan sa partylist nga A-Teacher.

Napamatud-an na gayud si Labadlabad nga sigi ug pangangkon sa proyekto nga dili iyang tuwad kay bisan dili nagagikan sa iyang pundo iya man butangan ug dakong karatola sa iyang ngalan.

Karon kay nabisto na nga dili diay iya ang budget sa maong proyekto human ang duha ka elementary pupil natambakan sa nalusno nga kisame, kini miingon na nga wala siyay labot sa proyekto kay ang DPWH maoy nag-implementar niini.

Matud ni Labadlabad, ang iyang partisipasyon nga natukod ang maong eskuwelahan igo lang siya nangayo sa iyang amigo nga kongresista sa partylist nga A-Teacher ug gi-down load ang kuwarta sa DPWH.

Iya pang gitumbok ang contractor sa DPWH sa pagtukod sa proyekto nga dunay “corruption” gumikan kay ang maong eskuwelahan (2 class room) mikantidad ug usa ka milyon ka pesos samtang ang iyang proyekto nga adunay susamang gidak-on mokantidad lamang ug kuwatro syentos singkuwenta mil ka pesos.

Gikuwestion pa sa kongresista ngano nga siya maoy pasanginlan sa maong nalusno nga eskuwelahan nga dili man barato ang pagtukod niini.

Sa maong interview inubanan sa kanunay nga pagkarga-karga ug gipala-palahan ni Elmedolan nabisto ang pagka “balat sibuyas” ni Labadlabad nga nasuko sa media nga maoy mibulgar sa maong hitabo.

Gisulayan unta ug tabontabon ni Elmedolan ang maong issue nga iyang giila nga usa lamang ka intriga tungod sa politika apan ang kongresista wala makalimod nga nalusno gayud ang kisame sa maong tunghaan nga maoy gikaigo sa duha ka mga bata nga nasamad pa ang ulo ug bun-og sa ubang party sa ilang lawas.

Nasuko si Labadlabad ngano nga gihilabtan pa sa iyang media critics ang maong hitabo nga daghan man siyang napatukod nga proyekto.

Matud niya, 320 na ka lawak eskuwelahan ang iyang napatukod samtang duha lamang niini ang nalusno. Usa niini sa lungsod sa Siayan ug ikaduha karong bag-o sa Poblacion, Jose Dalman nga gusto niyang dili na angayan batikoson sa media.

Wala niya hisgute ang daghan pang nangliki sa iyang mga proyekto tungod kay substandard ang mga materyales nga gipadapat.

Aba si congressman, mura man ug dili politico. Nalimot siya nga pinili sa mga katawhan. As a public official, vulnirabble ug accountable ka sa mga public issues sama sa pagbutang nimo ug dagko kaayong tarpaulin ug bill board sa dagko kaayo nimong nawong ug ngalan nga moangkon ug proyekto nga dili diay imoha.

Inay mohatag ug explinasyon sa maong hitabo, ang Capitolyo naman hinuon ang girumbo nga walay nahatag nga proyekto sa barangay.

Apan gumikan kay duna nay nasamad nga bata sa pagkalusno sa kisame, nabisto na ang pag-pangangkon sa proyekto atubangan sa pagbutang ug dakong lapida nga karatola sa iyang pangalan tapos siya mismo ang miangkon nga dili nagagikan sa iyang budget ang pagtukod sa maong proyekto.

Iya pang gipasalig nga dili niya palabyon ang hitabo kay iyang pa-imbestigahan ang nalusno nga kisame sa eskuwelahan gumikan kay siya nagtuo nga posibli dunay kurakot ang pagkatukod sa proyekto.

Kahibaloan ang senado dunay gipasar karon nga balaod nga did-an na ang mga dagkong bill board sa proyekto nga gipundohan ug salapi sa gobierno nga butangan ug nawong ug pangalan sa mga politico. (Press Freedom, Vol. XXII No. 34)

Andam ang kagamha-nang probinsyal sa Zamboanga del Norte nga mosuporta diha sa pagpahat ug pundo para sa nagkadaiyang pasilidad nga tukoron alang na sa Palarong Pambansa sa dakbayan sa Dapitan.

Si Atty. Ivan Patrick Ang, Provincial Tourism Officer ug maoy representate sa gipahigayon nga tigum ang mipahayag nga kon unsay gisaad kaniadto ni Governor Yebes mao na kadto ug dili na mausab.

Matud ni Atty. Ang, siya isip maoy designated nga provincial sports coordinator, mahimo usab nga siya ang permanent representative sa technical staff sa Palarong Pambansa.

Para sa provincial tourism officer, malaomon siya nga magmalamposon ang pag-host sa Palarong Pambansa sa dakbayan sa Dapitan gumikan kay magtinabangay ang mga opisyal ilabi na ang Zamboanga del Norte maoy key player diin nahisakop dinhi ang pagpahigayon sa maong paugnat sa kusog.

Rizal magic

Sa pikas bahin, ang pangalan ni Dr. Jose Rizal usa ka magic nga mahimong makadani sa mga kadagkoang opisyal sa nasud nga andam motabang sa ilang ayuda kon unsa man nga pagabuhaton nga proyekto ug programa sa dakbayan sa Dapitan.

Kini maoy gipamahayag ni kanhi Congressman Romeo “Nonong” Jalosjos samtang daghan na siyang kasinatian sa mga gimugna nga kalihukan nga milam-pos gamit ang pangalan sa nasudnong bayani.

Usa na niini ang iyang patigayon nga gidugok ug mga turista nga bisan sa kalayo sa Dapitan didto sa Luzon, apan gumikan sa ‘history’ nga na-exile si Dr. Jose Rizal ug nakapuyo sulod sa upat ka tuig sa dakbayan sa Dapitan, nakapadani sa mga langyaw nga mobisita ug mosuroy sa maong siyudad.

Ang pagpatindog sa Desinbarko de Rizal sa Sta. Cruz nga mokostar ug P30 milyones ka pesos. Kon pasagdahan ang panudlanan sa dakbayan dili kini makapatukod sa maong ambisyoso nga marker ni Rizal. Apan tungod sa iyang ngalan, nahimong posibli ang maong proyekto.

Karon, ang pinakadako na gayud nga kalihukan sa paugnat sa kusog sa tibook nasud. Gumikan sa ngalan ni Dr. Jose Rizal, gilupig pa ang mga dagkong siyudad sama sa Cagayan de Oro nga nangambisyon mo-host sa maong kalihukan samtang ang mga kadagkoang director nga voting delegates sa Department of Education nadani sa presentasyon kon ngano nga sa Dapitan sila moboto nga anha pagahimoon ang Palarong Pambansa sa sunod tuig.

Gilaraw usab sa pangulo sa Alliance of Parties for Progress kon APP nga pinaagi sa iyang mga kongresista, kini mopadas-ug ug balaodnon nga magdeklarar nga “Renaissance of National Hero Dr. Jose Rizal” ug kini saulogon sa matag tuig sa tibook nasud.

Para ni Jalosjos, kining maong balaodnon dili imposibli nga mapasar sa ubos balay balaoranan ug kini paningkamotan nga madeklarar dungan ang pagpahigayon sa Palarong Pambansa 2011 sa dakbayan sa Dapitan. (Press Freedom, Vol. XXII No. 34)

Kusganong gilimod sa kagamhanang local dinhi sa dakbayan sa Dipolog nga ilang gihatagan ug ayuda ang nadakpan ug naposilan nga suspetsado nga drug pusher nga na-confine sa Zamboanga del Norte Medical Center. Ang maong panghimakak gipabate ni Pinky Rabino, Assistant City Information Officer sa ngalan sa kagamhanang local atol sa programa Kasayuran sa DXFL human mabutyag ang taho gikan sa kasaligan nga tinubdan nga usa ka kawani sa buhatan sa mayor naghatag ug ayuda medisina ni Lee Acas Gorres samtang nagpa-alim sa iyang samad sa tambalanang probinsyal.

Matud ni Rabino, tinuod ang city government dunay gihatag nga hinabang apan dili sa kaugalingong panudlanan. Ang medical assistance gihatag gikan sa nagpakabanang lungsoranon gipaagi sa buhatan sa mayor ug gitunol ngadto sa PDEA agent nga samdan kinsa nahilandig usab sa ZaNorte Medical Center.

Giklaro ni Rabino nga ang maong ayuda para medication sa PDEA agent gikan sa usa ka private individual. Igo lamang gipamalihog ang buhatan sa mayor nga maoy molugway ug tabang kay duna kini medical team nga maoy mo-facilitate sa ayuda para sa maong ahente sa gobierno nga samaran.

Ang naghatag ug hinabang kinsa wala usab hinganle ang pangalan, dunay specific instruction nga para sa PDEA agent ug dili para sa drug lord.

Apan matud pa ni Rabino kon duna poy mohatag ug medical assistance para sa suspetsadong drug pusher nga ipaagi sa buhatan sa mayor, andam usab kini nilang dawaton ug sila na ang bahala nga motunol niini. Kay nahitabo na kini sa miagi nga adunay private individual o organization nga mihatag sa ilang hina-bang para medical services ug mao usab ilang gisunod nga instruction kon asa ipadapat.

Mipalabtik pa si Rabino sa mga tigbalita nga unta sa dili pa ipagawas ang impormasyon sundon unta ang investigative journalism sama sa gihimo sa ubang nasud aron dili masayop ang pagsabwag sa balita.

Uy, Pulido mi-insister

Sa exclusive interview kang Ryan Uy ug Boy Pulido ngadto kang PDEA Agent Jury Rocamora kini mihimakak nga siya naka-dawat ug medical assistance gikan sa kagamhanang local dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Matud pa sa maong ahente nga wala silay nadawat nga hinabang gikan sa siyudad sa Dipolog sukwahi sa giluwatan nga pamahayag ni Rabino.

Si Boy Pulido, usa sa mga kawani sa ZaNorte Medical Center miila kang Cherry Sabando kuyog ang laing lalake nga kawani sa city hall nagdala ug ang tambal personal niyang nakita nga misulod sa lawak diin anaa na-confine si Gorres.

Matud pa ni Pulido, sukad na-confine si Gorres human mahitabo ang pino-silay niadtung Hulyo 21, pagka ugma Hulyo 22, hangtud pagka Sabado, ila kanunay makit-an si Sabando nga mosaka sa 3rd floor sa tambalanan diin atua didto nagpa-alim sa iyang samad ang suspetsado ug ang PDEA agentt.

Unang adlaw nga iyang nakita si Sabando uban sa usa ka kawani sa City Hall nga nagsuot pa sa iyang t-shirt nga dunay markang Belen, niadtung Huwebes, Hulyo 22, gibanabana alas dos y media ang takna sa hapon nga misulod sa lawak ni Gorres. Niadtung higa-yona, anaa siya sa gawas sa pultahan sa lawak nga gisudlan sa PDEA agent.

Tungod kay ang lawak sa PDEA agent ug ni Gorres nagtupad lamang, iya gayud nakita ang duruha nga misulod gayud sa room sa suspetsado gumikan kay bukas lamang pultahan.

 Gani sa paglabay ni Sabando sa iyang tungod kini mi-greet pa kaniya ug “Hi” hinungdan nga miyango usab si Pulido isip pagsanong sa pagtahud ngadto kaniya.

Isip suporta sa iyang nakita, gipamatud-an usab sa taga PDEA mismo nga wala sila makadawat ug hinabang gikan sa siyudad sa Dipolog base sa ilang pagpakighinabe (of the record interview) ngadto kang PDEA Officer Jury Rocamora uban ang pasyente nga PDEA agent.

Ang pakighinabi ni Pulido ngadto sa pasyente ug Rocamora nahitabo nianang biernes ug nasun-dan pagka ugma, adlawng sabado sa dihang personal nga miduaw si Ryan Uy aron mahinabi ang PDEA agent.

PDEA mihimakak

Sa exclusive interview nga gihimo ni Nick Carbonel, OIC-Editor ning pamantalaan ug Anchorman sa DXFL Headline Balita sa DXFL ngadto kang PDEA Agent Jury Rocamora kini mihimakak sa gipamahayag sa duruha ka mga coresponsal sa DXFL.

Matud ni Rocamora si Cherry Sabando miadto sa hospital diin na-confine ang iyang kauban ug mihatud sa ayuda gikan sa concern citizen. Iya usab gihimakak ang pasangil nga ang siyudad sa Dipolog naghatag ug tabang sa suspetsadong drug pusher. (Press Freedom, Vol. XXII No. 33)

 Plus two years gikan sa 10 years nga basic education sa nasud , kini karon ang giilang hot cake diin maoy nahimong topiko sa basan asang souk sa pilipinas ....makatatunganaon ba ? may ponto ba?....duna, kung atong paminawon pag ayo ang duha ka managlahing baruganan o hugpong sa mga panahom sa katilingban...puros adunay unod ....apan atong lanatawon sa makadali ang dagan sa sistema sa eduakasyon sa nasud , dili na nato angayang libugon pa ang libug na daan natong huna-huna...ang sistema nga nagdala sa dakong kakulangon.... mga gamit sa tulunghaan, ang dugang mga magtutudlo nga hanas ug ang insaktong pag gamit sa pondo alang sa edukasyon sa nasud....30 kapin lang ka mga libro alang sa subra sa gatos nga mga magtutungha sa usa ka ang0ang sa elementarya , asa ka mangita niana usa lang kini sa dugay nang problema sa atong edukasyon ......ang kamatuuran nga nag-antus ang atong mga estudyante sa maong talana-awon.....karon dugangan pa ba nato sa laing tuig sa inagulo inay nga sulbaron ang maong nag-unang problema.......unsa sa inyong lantaw...

*******

 Dili himili ang mga athletes bisan asa ang mga sangka sa paugnat sa kusog o mga dula mahibalo nga mo adjust ang mga magdudula diha sa matang sa akomodasyon , mga pasilidadis ug uban pa nga magamit ug makita nila sa palibor diin gihimo ang mga dula ...nahibalo nang daan ang mga athletes nga kini ang ilang kinabuhi apan bisan pa gipakita niini ang ilang katakos sa tagsa-tagsa nila ka mga event.......usa sa tumong sa pagbalhin-balhin sa mga venue sa mga dagkong kumpeteisyon sa pa-ugnat sa kusog mao usab ang pag-palambo sa usa ka dapit diha na sa natad sa sports ug mga pasilidad niini , mao nga angayang malipay ang usa ka yanong lugar nga napiling venue sa usa ka dakong kumpetisyon sa pa-ugnat sa kusog sama sa palarong pambansa ....dako kini nga kalipay alang sa mga taga dakbayan sa Dapitan ug mga kasilinganan niini....maot lang ang mo ingon nga dili sila apektado sa maayong kahigayunan nga dala unya sa palarong pambansa sa dakbayan sa DAPITAN...... (Press Freedom, Vol. XXII No. 34)

Tibook kalibotan halos tanan nangapili sa piniliay, mga non-traditional kandidato. Mga temgas pagka karaang politiko giinanay nag bugaw sa giingog “spirit of the Times” or “Spirit of the Age.”

Kining spirit of the age naglatid nga mas gikinahanglan niining panahona ang mga kandidato nga mga bag-ong subing o mga batan-on. It seems that most citizens are at present looking for alternatives better than those presented by long-dominant political parties.

Atong mamatikdan nga mayoriya sa katawhan karon, kadaghanan ang mga batan-on, nagbagutbot, nagsinggit, clamoring for a real change from traditional politicians who seem to be of the same mold, whether they belong to different parties or not,  for a new generation of leaders and challenges of the coming times.

Plastada kaayo ang timailhan, that youth and time are of course on the side of the new voters. Atong nasod nakapangagpas nga permihon nga malambigit ang kabantan-onan pag-alagad sa kumonidad pagpadayon nga dunay piniliay sa Kabataang Barangay. Kini sila dakog ikaabag sa opisyales sa barangay nga kadaghanan mga tigulang, gipang kapoy ug mga retirado sa serbisyo. Ultimately, dinhi karon sa atong nasod ang pundok sa mga batan-on maoy kinadaghanang botanti, it is the youth who will determine the future leadership.

Mosugot kitag sa dili, atong namatod-an kanhiay pa nga wala nay ayo ang mga sangkiig mangulo sa katilingban. Kinahanglan ang naa sa mga gahum karon alid-an, will have to be changed if nothing else because of the grim realities of aging, and death, to make way for a new breed of public officials.

Dili ikatingala, mayoriya sa mga napiling kongresista karon mga batan-on. Naay nga karaang kansiyon napili kongresista, ang mga special people ug bagni ang tinagingting sa bulawan ilang panudlanan. Sama kang kanhi Pres. Arroyo. Dili matabang, dili malalis nga mapili diha pa sa iyang yutang natawhan, sa yuta nga iyang gi-atiman panahon siya presidenti.

Unsa ka tinuod nga dunay mga kongresista nga nangapili nga mipabati sa ilang kaikag ug kaikog sa kahimtang panudlanan sa nasod. Naalingatan nga dunay uyon, mihatag pag suggestion, that they are willing to give up a chunk of their pork barrel to help the government confront the looming fiscal crisis. Tingali sa ubang kongresista nalooy sa napiling presidenti nga nag-atubang karon sa krisis sa panalapi sa nasod.

Atong nahibaloan ang Pork Barrel is not a congressman’s allowance. It is the constituents fund for development. Labing tinuod ang pork barrel salapi gigahin para ipang tukod mga prohekto o pag  padas-og serbisyo, salapi pagpauswag sa katawhan. Dili gamiton pang yaga-yaga sa publiko nga kinatibok-an sa maong  salapi tua diritso sa mga bulsa.

Hinoon nagkalain- lain ang diskarti sa pork barrel ug ubang mga fundings sa kongresista. Giuso nila ang pag una tukod lapida nga mokantidad tag 50 mil pesos, sa first class materyales plywood taptan sa tarpolin nga naghulagway sa ilang mukha sa lain-laing posing. Tukod tulonghaan substandard, hazard trappings sa nanagtungha.

Salamat sa kamanduan ni Pres. Noynoy Aquino nga bawal na ang pagladlad sa tibook distrito sa mga kongresista sa ilang lapida larawan. (The New Nandau, Vol. XX No.5)